بله، زگیل تناسلی واگیر دارد و یکی از مسریترین بیماریهای مقاربتی است. عامل آن ویروس پاپیلومای انسانی است که از راه تماس مستقیم پوست با پوست در تماس جنسی منتقل میشود — حتی بدون دخول و حتی وقتی هیچ زگیل قابل مشاهدهای روی بدن فرد ناقل وجود ندارد.
در این مقاله دقیقاً مشخص میکنیم چه چیزی این ویروس را منتقل میکند و چه چیزی نمیکند، احتمال انتقال چقدر است، تا چه زمانی مسری هستید و چطور میتوانید از انتقال آن به شریک جنسیتان جلوگیری کنید.
مهمترین نکته: نبودِ زگیل قابل مشاهده به معنای نبودِ ویروس نیست. بیشتر افراد ناقل، هیچ علامتی ندارند و از ناقل بودن خود بیخبرند.
اگر ضایعهای مشاهده کردهاید یا نگران انتقال به شریک جنسیتان هستید، مشاوره بگیرید. مراجعه کاملاً محرمانه است.
زگیل تناسلی مردانه چیست؟
زگیل تناسلی مردانه (Genital Warts) یکی از رایجترین انواع عفونتهای مقاربتی است که توسط سویههای خاصی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد میشود. این ویروس بسیار مسری بوده و از طریق تماس مستقیم پوست با پوست در حین فعالیت جنسی منتقل میشود.
چه چیزی زگیل تناسلی را منتقل میکند و چه چیزی نمیکند؟
بیشتر نگرانیهای بیماران از ابهام در همین نقطه شروع میشود. جدول زیر مسیرهای واقعی انتقال را از باورهای رایج اما نادرست جدا میکند:
| موقعیت | احتمال انتقال | توضیح |
|---|---|---|
| رابطه جنسی | بسیار بالا | مسیر اصلی انتقال؛ چه واژینال، چه مقعدی، چه دهانی |
| تماس نزدیک تناسلی بدون دخول | بالا | تماس پوست با پوست برای انتقال کافی است؛ دخول ضروری نیست |
| تماس با فرد ناقل بدون زگیل ظاهری | بالا | ویروس بدون وجود ضایعه هم منتقل میشود |
| وسایل جنسی مشترک | متوسط | در صورت استفادهی مشترک و بدون ضدعفونی |
| دست زدن به زگیل و سپس به ناحیه سالم | کم اما ممکن | احتمال خودانتقالی به نواحی دیگر بدن وجود دارد |
| مادر به نوزاد حین زایمان | بسیار نادر | در موارد بسیار معدود میتواند رخ دهد |
| بغل کردن و بوسیدن | منتقل نمیشود | تماس غیرجنسی معمولی ناقل نیست |
| حوله، لباس و ملحفه مشترک | منتقل نمیشود | ویروس از این مسیر سرایت نمیکند |
| استخر، سونا و توالت عمومی | منتقل نمیشود | باور رایج اما نادرست |
| غذا، ظرف مشترک و دست دادن | منتقل نمیشود | این ویروس از راه تنفسی یا گوارشی سرایت نمیکند |
اگر با فرد مبتلا در یک خانه زندگی میکنید، استفادهی مشترک از حوله، توالت و ظروف هیچ خطری برای شما ندارد. تنها مسیر نگرانکننده، تماس جنسی است.
چرا زگیل تناسلی اینقدر مسری است؟
سه ویژگی این ویروس باعث میشود سرعت انتشار آن از بیشتر بیماریهای مقاربتی بالاتر باشد:
اکثر ناقلان هیچ زگیلی روی بدنشان ندارند و نمیدانند مبتلا هستند. اما همچنان میتوانند ویروس را به شریک جنسی خود منتقل کنند.
برخلاف بسیاری از عفونتهای مقاربتی، برای انتقال این ویروس تماس پوستی نزدیک کافی است. کاندوم هم فقط ناحیهی پوشیدهشده را محافظت میکند.
ممکن است هفتهها تا ماهها پس از تماس، ضایعه ظاهر شود. در تمام این مدت فرد ناقل است و خودش خبر ندارد.
ابتلا به یک سویهی این ویروس، ایمنی در برابر سویههای دیگر ایجاد نمیکند. یعنی فرد میتواند همزمان یا در آینده به سویههای دیگر هم مبتلا شود.
حدود ۹۰ درصد زگیلهای ناحیه تناسلی و مقعدی ناشی از دو سویهی غیرسرطانزای ویروس پاپیلومای انسانی هستند؛ سویههای شماره ۶ و ۱۱.
به نقل از: CDC
علائم زگیل های تناسلی
اکثر افرادی که به ویروس HPV مبتلا می شوند، علائم قابل مشاهده ای ندارند. معمولاً پس از اولین ابتلا به عفونت، ظاهر شدن زگیل های تناسلی مدتها (هفته یا حتی ماهها) طول می کشد. بهتر است به محض مشاهده هر نوع زائده غیر عادی به دکتر زگیل تناسلی خفیف مراجعه کنند.
زگیل های تناسلی به طور کلی به شکل خوشه ای تشکیل می شوند، گرچه ممکن است یک زگیل نیز به تنهایی ایجاد شود. این زگیل ها به طور طبیعی در خارج از بدن، در ناحیه واژینال یا مقعدی و عمدتاً روی واژن، لبه ی بیرونی واژن، پایه آلت تناسلی یا کیسه بیضه تشکیل می شوند. این زگیل ها همچنین به ندرت درون قسمت های داخلی بدن مانند مقعد، واژن، دهانه مجرای ادراری یا دهانه رحم ظاهر می شوند.
- زگیل های تناسلی معمولاً به شکل برجستگی های کوچک با قطر دو تا سه سانتی متری هستند و گاهی اوقات شبیه به گل کلم های مینیاتوری توصیف می شوند.
- زگیل ها معمولاً هیچ دردی ندارند و تنها مقداری ناراحتی جزئی ایجاد می کنند.
- زگیل ها قرمز یا به رنگ پوست هستند و به هنگام لمس کردن نرم یا سفت می باشند.
- زگیل در صورت خراش دادن یا آسیب دیدن ممکن است خونریزی کند.
- هم مردان و هم زنان می توانند به این ویروس مبتلا شوند و آن را به دیگران انتقال دهند.
راه های انتقال زگیل تناسلی در مردان
در مردان، ویروس از راه تماس پوستی و رابطهی جنسی دهانی، واژینال و مقعدی منتقل میشود. برای انتقال نیازی به دخول نیست و تماس جنسی نزدیک برای جابهجایی ویروس بین دو شریک کافی است.
ضایعات در مردان معمولاً در این نواحی ظاهر میشوند:
- بدنه و سر آلت تناسلی
- پوست کیسه بیضه
- ناحیهی مقعدی و اطراف آن
- داخل مجرای ادرار (کمتر شایع اما مهم)
- ناحیهی کشاله ران و ران داخلی
زگیلهای داخل مجرای ادرار در معاینهی ظاهری دیده نمیشوند و تنها با بررسی تخصصی توسط متخصص ارولوژی قابل تشخیصاند. اگر ضایعات شما پس از درمان مکرراً برمیگردند، این یکی از دلایل احتمالی است.
آیا زگیل تناسلی از مرد به زن و از زن به مرد منتقل میشود؟
بله، در هر دو جهت. این ویروس جنسیت نمیشناسد و انتقال آن دوطرفه است. با این حال، چند تفاوت عملی وجود دارد که دانستنشان مهم است:
انتقال از مرد به زن
- ضایعات ممکن است در نواحی داخلی زن ایجاد شوند و مدتها دیده نشوند
- بررسی دورهای در زنان اهمیت بیشتری دارد
- بخشی از سویههای پرخطر با تغییرات سلولی دهانه رحم مرتبطاند
انتقال از زن به مرد
- ضایعات در مردان معمولاً زودتر قابل مشاهدهاند
- ممکن است داخل مجرای ادرار ایجاد شوند و پنهان بمانند
- آزمایش روتین غربالگری برای مردان وجود ندارد؛ تشخیص با معاینه است
در مجموع، از هر سه نفری که با فرد مبتلا تماس جنسی دارند، حدود دو نفر ویروس را دریافت میکنند. زگیلها معمولاً ظرف حدود سه ماه پس از تماس ظاهر میشوند، اما این بازه میتواند بسیار طولانیتر باشد.
اگر یکی از دو شریک مبتلا تشخیص داده شد، بررسی هر دو نفر توصیه میشود. درمان یکطرفه باعث میشود چرخهی انتقال ادامه پیدا کند و زگیل پس از بهبود دوباره برگردد.
آیا زگیل تناسلی بدون رابطه جنسی هم ممکن است؟
در موارد نادری بله، اما این استثناست نه قاعده. مسیرهای غیرجنسی که از نظر علمی امکانپذیر شناخته شدهاند:
- خودانتقالی: اگر فرد زگیل را دستکاری کند و سپس همان دست را به ناحیهی سالم بزند، ویروس میتواند جابهجا شود.
- تماس پوستی نزدیک و طولانی با ناحیهی آلوده، حتی بدون رابطهی کامل.
- انتقال از مادر به نوزاد حین زایمان، که بسیار نادر است.
- وسایل جنسی مشترک که ضدعفونی نشدهاند.
در مقابل، آنچه باعث ابتلا نمیشود: استخر، سونا، توالت عمومی، حوله و لباس مشترک، دست دادن، بغل کردن و ظروف غذا. اگر دربارهی رابطهی این بیماری با عادتهای شخصی سؤال دارید، مقالهی آیا خودارضایی باعث زگیل تناسلی میشود؟ را مطالعه کنید.
ابتلا به زگیل تناسلی بهتنهایی دلیل قطعی بر رفتار پرخطر نیست. دورهی نهفتگی این ویروس میتواند بسیار طولانی باشد و ضایعه ممکن است سالها پس از تماس اولیه ظاهر شود.
تفاوت زگیل تناسلی با زگیل دست و پا از نظر واگیری
هر دو نوع زگیل از خانوادهی یک ویروس هستند، اما سویههای ایجادکنندهشان متفاوت است و همین باعث تفاوت در مسیر انتقال میشود:
| ویژگی | زگیل تناسلی | زگیل دست و پا |
|---|---|---|
| مسیر اصلی انتقال | تماس جنسی | تماس پوستی معمولی و سطوح مرطوب |
| انتقال از راه استخر و رختکن | خیر | بله، ممکن است |
| سرعت انتشار | بسیار بالا | متوسط |
| ارتباط با سویههای پرخطر | در برخی موارد | معمولاً خیر |
| نیاز به بررسی شریک جنسی | بله | خیر |
پس اگر کسی زگیل روی دست دارد، این به معنای وجود زگیل تناسلی یا خطر انتقال جنسی نیست. سویههایی که زگیل دست و پا ایجاد میکنند، معمولاً همانهایی نیستند که ناحیهی تناسلی را درگیر میکنند.
دوره نهفتگی و عود مجدد
در 90 درصد موارد، ویروس HPV ظرف مدت دو هفته به طور طبیعی از بدن پاکسازی می شود. در تعداد کمی از افرادی که دچار زگیل های تناسلی شده اند و زگیل های آنها ناپدید شده اند، احتمال ظاهر شدن مجدد زگیل ها، در خارج از این محدوده زمانی وجود دارد.
آیا زگیل تناسلی خطرناک است؟
سویههایی که زگیل تناسلی ایجاد میکنند، از دستهی کمخطر هستند و بهطور معمول سرطانزا نیستند. اما چند نکته را باید بدانید:
به یاد داشته باشید، اگر زگیل تناسلی دارید، در خطر ابتلا به سرطان در ناحیه تناسلی نیستید. انواع 6 و 11 HPV می تواند یک بیماری نادر اما جدی به نام پاپیلوماتوز تنفسی عود کننده ایجاد کند که باعث ایجاد زگیل در راه های هوایی و ریه ها می شود.
اگر در حالی که زگیل تناسلی دارید زایمان کنید، این خطر وجود دارد که کودک شما در گلوی خود زگیل ایجاد کند. در موارد نادر، آنها ممکن است به پاپیلوماتوز تنفسی عود کننده مبتلا شوند. اگر باردار هستید و ضایعه دارید، حتماً پزشک خود را در جریان بگذارید.
زگیل تناسلی چقدر طول می کشد؟
مدت زمان ماندگاری زگیل تناسلی می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. گاهی اوقات، سیستم ایمنی بدن زگیل ها را ظرف چند ماه پاک می کند. اما حتی اگر زگیل ها از بین بروند، HPV ممکن است همچنان در بدن فعال باشد. بنابراین زگیل ها می توانند برگردند. معمولاً در عرض 2 سال، زگیل ها و HPV از بدن ناپدید می شوند.
چه زمانی فردی که زگیل تناسلی دارد دیگر مسری نیست؟ افراد مبتلا به زگیل تناسلی قطعا می توانند HPV را گسترش دهند. اما حتی پس از از بین رفتن زگیل، HPV ممکن است همچنان در بدن فعال باشد. این بدان معناست که می تواند از طریق رابطه جنسی یا تماس نزدیک جنسی به شخص دیگری سرایت کند و در آن فرد زگیل ایجاد کند. پس در جواب اینکه آیا زگیل تناسلی واگیر دارد یا نه باید بگوییم بله و خیلی باید مراقبت این موضوع برای شریک جنسی خود باشید.
تشخیص زگیل های تناسلی
در اکثر موارد، زگیل های تناسلیِ قابل مشاهده، از طریق معاینه ی منظم و بررسی سوابق پزشکی بیمار تشخیص داده می شوند. گرچه، در صورتی که پزشک بدون علائم ظاهری به وجود عفونت اچ پی وی مشکوک شود، دیگر مسیرهای تشخیصی را باید طی کند. برای زنان، این آزمایشات اغلب اوقات شامل معاینه ی لگنی یا تست پاپ اسمیر می شود و در صورت وجود سلولهای غیرطبیعی باید نمونه برداری انجام شود. نمونه برداری زگیل تناسلی در اقایان، به ندرت انجام می شود و به طور کلی پزشکان آن را توصیه نمی کنند.
درمان زگیل های تناسلی
هیچ درمانی برای زگیل های تناسلی و در نتیجه هیچ راهی برای از بین بردن ویروس HPV از سیستم بدن بیمار وجود ندارد. یعنی درمان زگیل تناسلی مردان و زنان، فقط روی از بین بردن زگیل ها یا جلوگیری از پخش شدن آنها متمرکز می شود. نوع درمان بستگی به تعداد زگیل ها، محل آنها و ظهور فیزیکی آنها دارد. برخی از بیماران تصمیم می گیرند هیچ درمانی را برای از بین بردن زگیل های تناسلی انجام ندهند. این انتخاب، کاملاً ایمن است اما به طور کلی مشکل را طولانی تر می کند. اگر بیمار درمان را انتخاب کند، گزینه های درمانی مختلفی وجود دارد که شامل موارد زیر می شوند:
۱- استعمال ژل ها یا پمادهای آنتی ویروس:
این محلولها انواع مختلفی دارند، اما به طور کلی توسط خود بیمار در یک دوره درمانی چند روزه یا چند هفته ای، استفاده می شوند. عوارض جانبی آنها شامل خارش و اسکار خفیف می باشد.شما می توانید از پماد برای درمان زگیل تناسلی مردان استفاده کنید.
۲-کرایوتراپی (منجمد کردن):
از نیتروژن مایع برای به سرعت منجمد کردن ناحیه درگیر استفاده می شود و ممکن است سوزش خفیفی ایجاد کند. کرایوتراپی زگیل تناسلی معمولاً برای زگیل های تناسلی کوچک اطراف آلت تناسلی یا فرج استفاده می شود.
۳- الکتروجراحی:
این روش به طور کلی برای درمان دسته ی بزرگی از زگیل ها استفاده می شود که به روش های درمانی دیگر پاسخ نداده اند. این روش شامل بریدن زگیل ها، فشار دادن یک میله فلزی روی ناحیه درگیر، ارسال جریان الکتریکی از طریق آن و سوختن مواد باقیمانده می شود.
۴- لیزر
از این روش برای از بین بردن دسته ای از زگیل ها یا زگیل هایی استفاده می شود که دسترسی به آنها سخت است (به عنوان مثال، درون مقعد). در حالی که بیمار تحت بیهوشی عمومی یا موضعی قرار دارد، فرد متخصص از لیزر برای سوزاندن توده ای از زگیل ها استفاده می کند.
پیشگیری از زگیل های تناسلی
استفاده از کاندوم، با اینکه صد در صد روش قابل اطمینانی نیست، اما مؤثرترین راه برای پیشگیری از ابتلا به زگیل های تناسلی می باشد. همچنین برای ویروس HPV، واکسن وجود دارد. این واکسن ها در برابر تمام گونه های HPV مقاومت ایجاد نمی کنند، اما ممکن است در پیشگیری از زگیل های تناسلی مؤثر باشند.
کاندوم ها
برای کمک به محافظت در برابر زگیل های تناسلی، در هر بار رابطه ی جنسی واژینال، دهانی یا مقعدی باید از کاندوم استفاده کنید. استفاده از کاندوم تاکنون مؤثرترین راه برای پیشگیری از ابتلا به عفونت شناخته شده است. گرچه، استفاده از کاندوم محافظت کامل را تضمین نمی کند. ویروس ممکن است از طریق بخشی از پوست اندام تناسلی که با کاندوم پوشانده نشده، منتقل شود.
واکسن ها
واکسن HPV می تواند در پیشگیری از زگیل های تناسلی و شرایط دیگری مانند سرطان رحم مؤثر باشد. این واکسن ها در صورتی که قبل از فعالیت جنسی و بین سنین 11 و 13 سال استفاده شوند، بیشترین تأثیر را خواهند داشت. برنامه های دسترسی به واکسن معمولاً تا سن 26 سال است، اما نشان داده شده که واکسیناسیون در افراد بالاتر از 26 سال بی تأثیر است. در حال حاضر، واکسن های زیادی برای پیشگیری از HPV وجود دارد که هر کدام از آنها در برابر تعدادی از سویه های مختلف HPV از بدن محافظت می کنند. هیچ واکسنی نمی تواند در برابر تمام سویه های HPVمقاوم باشد و مقاومت در برابر تمام انواع زگیل های تناسلی را تضمین نمی کند. گرچه، واکسیناسیون، به طور قابل توجهی احتمال ابتلا به ویروس HPV را کاهش می دهد.
تا چه زمانی مسری هستید؟
این پرسش پاسخ سادهای ندارد، چون «از بین رفتن زگیل» با «از بین رفتن ویروس» یکی نیست. جدول زیر مراحل را روشن میکند:
| وضعیت | آیا مسری هستید؟ | توضیح |
|---|---|---|
| پیش از ظاهر شدن زگیل (دوره نهفتگی) | بله | ویروس فعال است و منتقل میشود، بدون هیچ نشانهای |
| هنگام وجود زگیل قابل مشاهده | بله، بیشترین احتمال | بار ویروسی در این مرحله بالاترین مقدار است |
| بلافاصله پس از درمان و حذف ضایعه | بله | ویروس هنوز در پوست ناحیه حضور دارد |
| ماهها پس از درمان، بدون عود | احتمال کاهش مییابد | به تدریج سیستم ایمنی ویروس را کنترل میکند |
| پس از پاکسازی کامل توسط سیستم ایمنی | معمولاً خیر | در بیشتر افراد این روند طی یک تا دو سال کامل میشود |
در بیشتر افراد سالم، سیستم ایمنی بدن این ویروس را ظرف حدود یک تا دو سال کنترل و پاکسازی میکند. این فرایند هفتهای یا چندروزه نیست و نباید انتظار داشت با ناپدید شدن زگیل، خطر انتقال هم بلافاصله صفر شود.
بازگشت زگیلهای ناحیه تناسلی شایع است؛ در حدود ۳۰ درصد موارد، چه پاکسازی خودبهخود رخ دهد و چه پس از درمان.
به نقل از: CDC
تا زمانی که درمان کامل نشده و پزشک تأیید نکرده است، از تماس جنسی خودداری کنید یا حتماً از کاندوم استفاده کنید — حتی اگر ضایعهای دیده نمیشود.
سؤالاتی در مورد زگیل های تناسلی
آیا ابتلا به زگیل تناسلی حتماً به معنای رابطهی اخیر است؟
خیر. دورهی نهفتگی این ویروس میتواند بسیار طولانی باشد و ضایعه گاهی ماهها یا سالها پس از تماس اولیه ظاهر شود. بنابراین ظاهر شدن زگیل، زمانبندی دقیق ابتلا را مشخص نمیکند و نمیتوان از روی آن دربارهی رابطهی اخیر قضاوت کرد. این سوءبرداشت یکی از شایعترین دلایل تنش بین زوجهاست.
آیا با دست زدن به زگیل، به نواحی دیگر بدن منتقل میشود؟
بله، این احتمال وجود دارد و به آن خودانتقالی گفته میشود. اگر ضایعه را دستکاری کنید و سپس همان دست را به ناحیهی سالم بزنید، ویروس میتواند جابهجا شود. از خاراندن و کندن زگیل خودداری کنید و پس از هر تماس دست را بشویید.
آیا اصلاح یا تراشیدن موی ناحیه تناسلی باعث پخش شدن زگیل میشود؟
بله، این یکی از رایجترین راههای گسترش ضایعه در خود فرد است. تیغ باعث خراشهای ریز روی پوست میشود و ویروس از همان مسیر به نواحی مجاور راه پیدا میکند. تا پایان درمان، ناحیهی درگیر و اطراف آن را اصلاح نکنید و از تیغ مشترک استفاده نکنید.
آیا رابطه دهانی میتواند باعث ایجاد زگیل در دهان و گلو شود؟
بله، اما بسیار کمتر از ناحیهی تناسلی. همین ویروس میتواند در دهان، زبان و گلو ضایعه ایجاد کند. اگر پس از رابطهی دهانی متوجه زائده یا برجستگی غیرعادی در دهان یا گلو شدید، حتماً بررسی شود.
اگر واکسن زده باشم، باز هم ممکن است مبتلا شوم؟
بله، احتمالش کمتر است اما صفر نیست. واکسن در برابر شایعترین سویهها محافظت میکند، نه همهی آنها. همچنین اگر پیش از واکسیناسیون به سویهای مبتلا شده باشید، واکسن آن عفونت موجود را درمان نمیکند. بنابراین واکسن جایگزین کاندوم و معاینه نیست.
آیا زگیل تناسلی بدون درمان خودبهخود از بین میرود؟
در بخشی از افراد بله، سیستم ایمنی بهمرور ضایعه را پاک میکند. اما این روند ممکن است ماهها طول بکشد و در این مدت زگیلها بزرگتر و پرتعدادتر میشوند و احتمال انتقال بالا میماند. انتخاب «درمان نکردن» از نظر پزشکی خطرناک نیست، اما مشکل را طولانیتر و پرهزینهتر میکند.
آیا برای مردان آزمایش تشخیص این ویروس وجود دارد؟
آزمایش غربالگری روتین و تأییدشدهای برای مردان وجود ندارد. تشخیص در آقایان عمدتاً بر پایهی معاینهی بالینی است و نمونهبرداری بهندرت لازم میشود. به همین دلیل اگر شریک جنسی شما مبتلا تشخیص داده شده، معاینهی تخصصی مهمتر از دنبال کردن آزمایش است.
بعد از درمان، چه زمانی باید ویزیت کنترل بروم؟
ویزیت کنترل معمولاً چند هفته پس از درمان انجام میشود تا پاکسازی کامل تأیید و ضایعات کوچک باقیمانده یا عود زودهنگام بررسی شود. بیشترین احتمال بازگشت در ماههای اول پس از درمان است، بنابراین نبود ضایعه در روزهای اول به معنای پایان کار نیست.
مشاوره تخصصی زگیل تناسلی در غرب تهران
اگر ضایعهای مشاهده کردهاید، نگران انتقال به شریک جنسیتان هستید یا زگیلها پس از درمان قبلی برگشتهاند، معاینهی تخصصی تکلیف را روشن میکند. دکتر رضا ولیپور، متخصص زگیل تناسلی در غرب تهران، نفر اول کشوری بورد تخصصی ارولوژی و عضو هیئت علمی دانشگاه، در مطب خود در شهرک غرب این درمان را با کرایوتراپی و لیزر انجام میدهد.
آدرس: تهران، شهرک غرب، خیابان شهید دادمان، انتهای خیابان درختی، پلاک ۱۰۰
تلفن نوبتدهی: ۰۹۱۰۶۶۹۱۹۴۷
مشاوره غیرحضوری: ویزیت آنلاین دکتر ولیپور
نگرانی را طولانی نکنید. یک معاینهی کوتاه، هم تشخیص را قطعی میکند و هم مسیر درمان را مشخص.
