دکتر ولی پور
متخصص و فوق تخصص اورولوژی

از هیدرونفروز کلیه بترسید!

هیدرونفروز کلیه وضعیتی است که سیستم جمع آوری ادرار از کلیه افزایش حجم پیدا می کند. ورم کلیه عارضه ای است که در نتیجه هیدرونفروز ایجاد می شود. در این مقاله قصد داریم تمام نکات مربوط اعم از علل تا درمان این بیماری را بیان کنیم.


هیدرونفروز چیست؟

هیدرونفروز کلیه وضعیتی است که سیستم جمع آوری ادرار از کلیه گشاد می شود. این وضعیت ممکن است طبیعی یا به علت بیماری باشد.

به طور معمول، کلیه مواد زائد را از خون فیلتر و از طریق ادرار دفع مى کند. ادرار به داخل کالیس هایی که لگنچه کلیه را تشکیل می دهند ، زهکشی می شود . سپس به داخل حالب، لوله ای که کلیه را به مثانه متصل می کند ، ریخته مى شود. مجرای ادرارى لوله ای است که مثانه را تخلیه می کند.

در حالی که انسداد شایع ترین علت هیدرونفروز کلیه است، ممکن است به علت مشکلات داخلی در جنین و یا پاسخ فیزیولوژیکی به بارداری باشد. درصد زیادی از زنان باردار هیدرونفروز یا هیدرویورتر کلیه را تجربه می کنند. کارشناسان معتقدند که این مسئله، کمى به دلیل اثرات پروژسترون بر روی حالب ها است که باعث کاهش تون آن ها می شود.

هیدرونفروز کلیه چیست؟

از لحاظ فنی، هیدرونفروز کلیه به طور خاص اتساع و تورم کلیه را توصیف می کند، در حالی که اصطلاح هیدرویورتر برای توصیف تورم حالب استفاده می شود. هیدرونفروز ممکن است یک طرفه باشد و فقط یک کلیه را درگیر کند یا دو طرفه باشد و هر دو کلیه را درگیر کند.

عارضه ى هیدرونفروز کلیه که فیزیولوژیک نیست، کاهش عملکرد کلیه است. افزایش فشار مایع اضافی در کلیه باعث کاهش میزان فیلتراسیون خون می شود و ممکن است باعث ایجاد آسیب ساختاری به سلول های کلیه شود. اگر این کاهش عملکرد به طور اساسی درمان شود اغلب قابل برگشت است ، اما اگر مدت زمان آسیب طولانی شود، آسیب اغلب دائمی خواهد بود.

چگونه میتوانم از هیدرونفروز پیشگیری کنم؟

از آن جایی که هیدرونفروز در اثر یک مشکل زمینه ای ایجاد میشود، پیشگیری از آن برپایه ی خودداری از عامل آن یا درمان فوری علت است. برای نمونه، ممکن است شانس ابتلا به سنگ کلیه با رژیمی که اگزالات آن کنترل شده و نوشیدن آب کافی کاهش یابد. ممکن است برای بیمارانی که مستعد سنگ کلیه هستند داروهای ویژه ای تجویز شود.

درصورتی که دچار درد شدید در پهلو یا شکم خود، استفراغ یا تب بالای ۱۰۰.۵ فارنهایت شدید فورا به پزشک مراجعه کنید.

علت هیدرونفروز کلیه چیست؟

علل متعددی باعث هیدرونفروز کلیه مى شوند که براساس محل تورم و این که آیا علت آن ذاتی (در داخل سیستم جمع آوری ادرار)، یا بیرونی (خارج از سیستم جمع آوری) است یا به دلیل تغییر در عملکرد باشد، طبقه بندى مى شوند.

✅حالب

سنگ کلیه. احتمالا شایع ترین علت هیدرونفروز یک طرفه، سنگ کلیه است که باعث انسداد حالب می شود. سنگ به تدریج از کلیه به مثانه منتقل می شود، اما اگر در حالب متوقف شود ، ادرار بالا می رود و باعث تورم کلیه می شود در این صورت شما باید به درمان سنگ حالب بپردازید. این حالت می تواند به عنوان یک انسداد ذاتی طبقه بندی شود.

  • لخته خون
  • تنگى یا زخم

حتما بخوانید

اگر مشکل سنگ کلیه دارید برای درمان سریع سنگ کلیه به لینک زیر مراجعه نمایید

درمان سنگ کلیه

✅ مثانه

  • سرطان مثانه
  • سنگ های مثانه
  • سیستوسل
  • انقباض گردن مثانه

آیا میدانید سنگ مثانه چیست؟ آیا با علل تشکیل سنگ مثانه آشنا هستید؟ آیا با روش های درمان سنگ مثانه آشنا هستید؟ برای سب اطلاعات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

درمان سنگ مثانه

✅ مجراى ادرارى

  • عدم توانایی تخلیه مثانه (احتباس ادراری) به هر دلیلی ممکن است باعث هیدرونفروز کلیه دو طرفه شود.
  • تنگى مجرای ادرار
  • دریچه های مجراى ادرارى
  • سرطان مجراى ادرارى

علائم هیدرونفروز کلیه چیست؟

ممکن است هیدرونفروز کلیه علامت مستقیمى  بسته به علت اصلی داشته یا نداشته باشد.

افراد مبتلا به هیدرونفروز حاد، به عنوان مثال نشانه هایی از کولیک کلیه به علت سنگ کلیه، با درد شدید و حاد پهلو ها یا درد پشت متسع شده به کشاله ران، همراه با حالت تهوع، استفراغ و تعریق شروع مى شود. درد کولیکى می آید و می رود و شدت آن می تواند باعث شود فرد احساس ناراحتى کند . ممکن است در ادرار خون دیده شود.

علائم هیدرونفروز کلیه

هیدرونفروز مزمن در طول زمان پیشرفت می کند و علامت خاصی ندارد. تومور در لگن یا انسداد در مثانه ممکن است در حالت سکوت ایجاد شوند و فرد ممکن است علائم نارسایی کلیه داشته باشد.

این حالت ها اغلب غیر اختصاصی هستند و ممکن است شامل ضعف، خستگى، درد قفسه سینه، تنگى نفس، تورم پا، تهوع و استفراغ باشد. اگر اختلالات الکترولیتی رخ دهد و کلیه ها قادر به تنظیم سدیم، پتاسیم و کلسیم نباشند، اختلالات ریتم قلبى و اسپاسم عضلانی ایجاد مى شود.

چگونه هیدرونفروز کلیه تشخیص داده می شود؟

تشخیص با شرح حال از علائمی که بیمار تجربه می کند شروع می شود. پزشک سوالاتی را مطرح می کند که نشان مى دهد به چه آزمایش هایی نیاز است . بررسی تاریخچه بیمار و سابقه خانوادگی بیمار ممکن است مفید باشد.

بسته به وضعیت و اینکه آیا شروع علائم حاد است، در معاینه فیزیکی ممکن است حساسیت به تماس در پهلو ها وجود داشته باشد .  وقتی شکم مورد بررسی قرار می گیرد تورم و بزرگى مثانه ممکن است تشخیص داده شود.

معمولا در مردان، معاینه رکتوم برای اندازه گیری پروستات انجام می شود. در زنان می توان از معاینه لگنی برای ارزیابی رحم و تخمدان ها استفاده کرد.

اگر به سرطان پروستات مبتلا هستید و دکتر به شما روش جراحی پروستات را پیشنهاد کرده است برای آشنایی با روش های جراحی پروستات بدخیم و عوارض بعد از عمل بر روی دکمه زیر کلیک کنید

جراحی سرطان پروستات

✅ تست های آزمایشگاهی

بسته به تشخیص بالقوه تست هاى آزمایشگاهی زیر ممکن است انجام شود:

  • بررسی ادرار : به دنبال خون، عفونت یا سلول های غیر طبیعی
  • شمارش کامل خون : ممکن است کم خونی یا عفونت بالقوه را نشان دهد
  • تجزیه و تحلیل الکترولیت ها : ممکن است در هیدرونفروز مزمن مفید باشد، زیرا کلیه ها مسئول حفظ و متعادل کردن غلظت آنها در جریان خون هستند.
  • نیتروژن اوره خون ( بی یو اِن ) ، کراتینین و میزان فیلتراسیون گلومرولی (جى اِف آر) : آزمایش خون به بررسی عملکرد کلیه کمک می کند.

✅ مطالعات تصویربرداری

سی تی اسکن شکم را می توان برای ارزیابی آناتومی کلیه انجام داد و هیدرونفروز را تشخیص داد. همچنین ممکن است به پزشک اجازه دهد که علت اصلی شامل سنگ های کلیه یا انسداد در سیستم جمع آوری ادرار را تشخیص دهد . ممکن است سی تی اسکن با یا بدون رنگ کنتراست به منظور نشان دادن حالب ها انجام شود. اغلب، برای سنگ های کلیه، کنتراست دهانى و یا داخل وریدی مورد نیاز است.

سونوگرافی یکی دیگر از مطالعات تصویربرداری است که می تواند برای بررسی هیدرونفروز انجام شود. کیفیت آزمون بستگی به مهارت فرد انجام دهنده اولتراسونوگرافی برای ارزیابی ساختارهای شکم و پهلو ها دارد. سونوگرافی نیز در زنان باردار که در آن نگرانی های مربوط به تابش وجود دارد مفید است.

پیلوگرافی داخل وریدی عمدتا توسط سی تی اسکن جایگزین شده است، اما در تشخیص بعضی از بیمارى ها نقش دارد و استفاده از آن در حال حاضر محدود است.

کوب اشعه ایکس (اشعه ایکس که کلیه، حالب ها و مثانه را نشان می دهد) توسط بعضی از متخصصان ارولوژی برای طبقه بندی سنگ کلیه استفاده می شود و ممکن است برای تعیین قدرت حرکت سنگ از حالب به مثانه را نیز بررسی می کند .

درمان هیدرونفروز کلیه چیست؟

هیدرونفروز معمولا با درمان علت یا بیماری زمینه ای مانند سنگ کلیه یا عفونت درمان میشود. بعضی از موارد میتوانند بدون جراحی درمان شوند. سنگ کلیه میتواند خود به خود دفع شود یا ممکن است آنقدر شدید باشد که برای درمان نیازمند جراحی باشد.

هدف درمان هیدرونفروز، باز کردن جریان آزاد ادرار از کلیه و کاهش تورم و فشار است که باعث ایجاد و کاهش عملکرد کلیه شده است .

 روش درمان هیدرونفروز کلیه

در موارد انسداد شدید و هیدرونفروز، ممکن است برای تخلیه ی ادرار اضافه، یا نیاز به کاتتر برای تخلیه ادرار از مثانه یا استفاده از یک لوله ی مخصوص به نام نفروستومی برای تخلیه ی ادرار از کلیه باشد. کلید درمان رسیدگی هرچه سریع تر برای جلوگیری از آسیب دائمی به کلیه است.

موراد شدید انسداد ادراری و هیدرونفروز میتواند به کلیه آسیب برساند و باعث نارسایی کلیه شود. اگر نارسایی کلیه صورت بگیرد، ممکن است درمان نیازمند دیالیز یا پیوند کلیه باشد. با این حال، بیشتر افراد دچار هیدرونفروز میتوانند در صورت درمان بی درنگ بهبود یابند.

مراقبت اولیه از بیمار به منظور کاهش درد و جلوگیری از عفونت های دستگاه ادراری است. در غیر این صورت، ممکن است لازم باشد مداخله جراحی انجام شود.

زمان انجام این روش بستگی به علت اصلی هیدرونفروز و هیدرویورتر و شرایط پزشکی مرتبط با آن دارد که ممکن است وجود داشته باشد.

سنگ شکنی با موج ضربه ای یکی از رایج ترین روش های درمان سنگ کلیه در ایالات متحده است. امواج ضربه اى خارج از بدن سنگ کلیه را هدف قرار می دهند و سنگ را به قطعه های کوچکی مى شکنند که می توانند از دستگاه ادراری دفع شوند .

برای بیماران با احتباس ادراری و مثانه بزرگ به عنوان یک علت هیدرونفروز، کاتتریزاسیون مثانه ممکن است همه چیزى باشد که برای درمان اولیه لازم است. برای بیماران مبتلا به سنگ کلیه ،متخصص اورولوژی ممکن است از استنت استفاده کند .

هیدرونفروز کودکان یا نوزادان چیست؟

در روز ابتدایی بعد از تولد، کلیه ی نوزاد توسط سونوگرافی ارزیابی میشود. اگر همچنان هیدرونفروز یافته شود، آزمایش های دیگری انجام خواهد شد.

ویدینگ سیستویورتروگرافی، که در آن کاتتر وارد مثانه میشود، برای رد کردن رفلاکس ادراری استفاده خواهد شد، چیزی که مسبب ۲۵-۳۰ درصد موارد هیدرونفروز قبل از تولد است.

اگر در موردی رفلاکس تایید شود، میتواند با آنتی بیوتیک و پایش منظم به وسیله ی سونوگرافی و ویدینگ سیستویورتروگرافی درمان شود.

بیشتر کودکان با بزرگ شدن بهبود می یابند، اما در بعضی از موارد جراحی نیاز است. یک اسکن دیورتیک کلیه ای، که به IV و کاتتر نیاز دارد، عملکرد کلیه را ارزیابی بیشتری میکند.

در مواردی که انسداد تهدید جدی برای کلیه های درحال رشد و دیگر اندام های بدن که تحت تاثیر عملکرد کلیه هستند باشد، ممکن است فرآیند جراحی به نام پیلوپلاستی برای تصحیح انسداد لازم باشد. در موارد نادر، این مورد در رحم انجام میشود، گرچه این فرآیند آزمایشی است.

زمانی که هیدرونفروز غیرمرتبط با رفلاکس یا انسداد یافت شود، تمام چیزی که نیاز است ادامه ی پایش به وسیله ی سونوگرافی دوره ای است.

سیستم طبقه بندی هیدرونفروز

سیستم درجه بندی هیدرونفروز برای درجه ی گشاد شدن سیستم جمع آوری کننده ی فوقانی طراحی شده است. متداول ترین سیستمی که استفاده میشود (SFU) برای درجه بندی هیدرونفروز جنینی و نوزادان طراحی شده است:

درجه ی ۰

بدون گشاد شدگی، دیواره ی کالیس ها در کنار هم قرار گرفته اند.

درجه ی ۱ (خفیف)

هیدرونفروز خفیف به معنی گشاد شدن لگنچه ی کلیوی بدون گشاد شدن کالیس ها (که همچنین میتواند در موارد خارج لگنچه ی کلیوی نیز بروز یابد) بدون آتروفی پارانشیمی

درجه ی ۲ (خفیف)

گشاد شدن لگنچه ی کلیوی (خفیف) و کالیس ها  (الگوی لگنچه ای کالیسی حفظ شده است) بدون آتروفی پارانشیمی

درجه ی ۳ (متوسط)

گشاد شدگی متوسط لگنچه ی کلیوی و کالیس ها – صاف شدن فورنیس ها و پاپیلاها

درجه ی ۴ (شدید)

گشاد شدگی شدید لگنچه ی کلیوی و کالیس ها، که نمای بالون مانند دارد

از دست رفتن مرز بین لگنچه ی کلیوی و کالیس ها

آتروفی کلیه ای که به عنوان نازک شدگی کورتکس مشاهده میشود

سیستم درجه بندی (SFU) از نظر قابلیت اطمینان بحث برانگیز هستند.

دکتر ولی پور، متخصص اورولوژی در سعادت آباد

رزرو وقت

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 24 ساعت پس ثبت سوال از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر عباس سه شنبه ۲۲ مهر ۹۹( 5 روز پیش) مشاهده پرسش
    عرض ادب و احترام
    من ۴ سال قبل عمل تنگی حالب کلیه چپ مادرزادی انجام دادم
    الان نگرانی دارم مشکل کلیه داشته باشم
    و اینکه موقع ارضا لذت خاصی حس نمیکنم و جهش منی ندارم
    تشخیص شما دکتر عزیز چی است
    ممنونم
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۲۲ مهر ۹۹( 5 روز پیش)

      سی تی اسکن شکم و لگن بدون تزریق +اسکن هسته ای DTPA با تزریق لازیکس نیازه

  • تصویر کاربر g.a یکشنبه ۶ مهر ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر خانم مجرد 42 ساله هستم سابقه هیپوتیروئیدیسم دارم که روی قاعدگی اثر گذاشته بود و مدتی قرص لبوتیروکسین استفاده کردم حالا مشکلم اینه که بطور اتفاقی در ادرار خون مشاهده کردم که حجمش زیاد بود ولی روشن نگران شدم چون مطمئنم به قاعدگی ربط نداره ضمنا قبل از ادرار سوزش هم دارم . نمی دونم علت چیه . البته روز قبلش مقدار زیادی مواد نمکی خوردم نمی دونم برای اونه یا نه. قبلا چنین سابقه ای نداشتم. ضمنا هنگام قاعدگی هم سوزش شدید و درد در تخمدانها دارم
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۶ مهر ۹۹( 3 هفته پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بدین و آزمایش ادرار و کشت ادرار 

  • تصویر کاربر ندا چهارشنبه ۲ مهر ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    حدود یک ماه است در قسمت پهلوی چپ درد تکرارشونده دارم همچنین درد به پای چپم هم میزند. توی سونو فولنس نشان داده شد و سی تی هم انجام دادم که سنگ نشان نداد در ضمن عفونت هم ندارم. البته قبل از این درد یک بار عفونت ادراری داشتم. ممنون میشم جواب بدید. با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور چهارشنبه ۲ مهر ۹۹( 3 هفته پیش)

      سلام حتما باید سی تی اسکن شما رو حضوری ببینم و معاینه شوید 

  • تصویر کاربر آینوش دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر دخترم 7سالشه از 4سالگی متوجه شدیم رفلاکس ادراری داره گرید 4کلیه چپ کم کار شده و25درصد کارایی داره ومثانه نوروژنیک داره دوبار تزریق بوتاکس انجام دادم ولی خیلی تاثیر نداشته . تصویر سونو آخررو براتون میزارم لطفاً راهنمایی کنید خیلی ضروریه هست
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۱۰ شهریور ۹۹( 1 ماه پیش)

      سلام به نظر میرسه بهتره عمل جراحی سیستوپلاستی براش انجام بدین ولی با این حال من از تمام ماجرای ایشون و عکس ها و نوار مثانه اش اطلاعی ندارم 

  • تصویر کاربر محسن سه شنبه ۴ شهریور ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام و عرض ادب
    بنده یه سنگ کلیه 8 میلی دارم سونو کردم از کلیه بیرون آمده و به سمت پایین نزدیکی‌های مثانه هست ولی هنوز خیلی مونده به مثانه برسه دکتر هم دارو داده گفته احتمال 60یا 70 درصد دفع میشه آیا با دارو و خوردن مایعات دفع میشه یا به دلیل بزرگی سنگ بدن قادر به دفع نیست وآیا ممکنه در ورود به مثانه گیر کنه
    یا اینکه میتونم لیزرش کنم در ضمن بعضی اوقات درد شدید داره و تحمل درد برای من سخته. با سپاس
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۴ شهریور ۹۹( 1 ماه پیش)

      سلام میشه لیزر کرد و احتمال ۲۰ درصد وجود داره که دفع بشه من جای شما بودم زودتر لیزر انجام میدادم 

  • تصویر کاربر شایان دوشنبه ۹ تیر ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام‌پسر من در سن ۲ سالگی به دلیل تنگی حالب به کلیه عمل چراحی باز انجام داد و خدا رو شکر خوب شد و طی چکاب الان توی سونو گرافی اینها رو گفتن و دکترش گفته باید عکس ivp کلیه با تزریق انجام بده پسرم ۹ساله س ممنون میشم بگید مشکلش چیه حاد یا نه و درمانش دوباره جراحیه البته یه سونویی قبل از این سون چند ماه قبل گرفتن که دکتر گفت با این یکیه اندازه هاش و یه سونو هم ۳سال قبل گرفتم که اونم براتون میفرستم
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۹ تیر ۹۹( 3 ماه پیش)

      سلام نیاز به انجام  DTPA scan در مرکز پزشکی هسته ای هستش و ivp ممکنه کمکی نکنه

  • تصویر کاربر ستاره دوشنبه ۲۹ اردیبهشت ۹۹( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    روز‌به خیر
    برای من تشخیص سنگ کلیه با قطر۳.۶mm در کالیس میانی کلیه چپ داده شده همراه با هیدرونفروز خفیف درکلیه چپ به نفع سنگ‌ حالب با گذشت ۱ ماه و مصرف فوق العاده مایعات هنوز موفق به دفع نشدم میخواستم ببینم هیدرونفروز چی هست خطرناکه باید چی کار کنم
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۲۹ اردیبهشت ۹۹( 5 ماه پیش)

      سی تی اسکن شکم و لگن اسپیرال بدون تزریق با کاتهای ظریف ۲_۳میلیمتری انجام بدین 

  • تصویر کاربر رضا شنبه ۵ بهمن ۹۸( 8 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من مدتیه هنگام ک میخوام ادرار کنم بعضی اوقات حدود80درصدش برمیگرده ب کلیه دلیل اینچیه آیا برگشت ادرار هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور شنبه ۵ بهمن ۹۸( 8 ماه پیش)

      شما از کجا میدونی بر میگرده داخل کلیه ؟

  • تصویر کاربر آتیلا شنبه ۵ بهمن ۹۸( 8 ماه پیش) مشاهده پرسش
    دکتر من مادرم چند وقته سنگ کلیه داره و نمی تونه دفعش کنه ومرتب احساس درد می کنه چیکار کنم؟؟؟؟؟؟
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور شنبه ۵ بهمن ۹۸( 8 ماه پیش)

      اندازه سنگ ها و محل آنها در کلیه یا حالب (فوقانی میانی یا تحتانی است؟)

  • تصویر کاربر رضا شنبه ۲۸ دی ۹۸( 9 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام درسونوي18هفته گفتن 2کليه جنين متورمه. ومثانه متسع هست؟خيلي نگرانم.ميشه جواب بدين سونوگفته بايدجنين سقط بشه
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور شنبه ۲۸ دی ۹۸( 9 ماه پیش)

      به دکتر کجباف زاده مراجعه کنید 

درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر