فهرست موضوعات
در این مقاله دکتر ولی پور جراح کلیه، به بررسی علائم و علل درد کلیه و همچنین بیماری هایی که سبب بروز درد کلیه می شوند، می پردازد. علاوه بر این به شما خواهیم گفت که بهترین قرص کلیه درد کدام است و برای درمان فوری درد کلیه در خانه چه کارهایی باید انجام دهید.
درد کلیه کجاست؟
ناحیه اصلی که درد کلیه در آن دیده می شود، در پهلوی فرد است که شامل قسمت میانی تا بالای کمر در هر دو طرف ستون فقرات می شود. احساس درد در کلیه بیشتر به این خاطر است که از اعماق بدن احساس می شود تا به نسبتِ یک احساس دردناک که درست در زیر پوست رخ می دهد. درمان فوری درد کلیه خانگی بسیار مهم می باشد. این درد که همراه با گرفتگی شدید همراه است دردی است که ممکن است شما فقط آن را در یک طرف بدن احساس کنید و ماهیت آن به صورت رفت و برگشتی باشد.
محل درد ممکن است به قسمت پایین کمر فرد نسبت داده شود، زیرا کلیه ها در آن منطقه قرار دارند. بسته به علت اصلی آن، درد کلیه فقط در یک یا هر دو طرف ستون فقرات فرد ایجاد می شود. دردهای کلیوی نیز مشخص شده است که در وسط پهلوهای فرد، دو اینچ بالای ناف وجود دارند.
درمان فوری درد کلیه خانگی (گام به گام)
وقتی درد کلیه ناگهان شروع میشود، اولین سوال این است که همین الان چه کاری باید انجام دهید. دکتر ولیپور جراح کلیه این مراحل را به ترتیب اولویت توصیه میکند:
گام اول — ارزیابی فوری (۲ دقیقه)
قبل از هر اقدامی، این سوالها را از خود بپرسید. اگر جواب هر کدام «بله» بود، به جای درمان خانگی، فوری با اورژانس تماس بگیرید:
تب بالای ۳۸ درجه دارید؟
خون در ادرار میبینید؟
ادرار کاملا قطع شده؟
درد به قدری شدید است که نمیتوانید بایستید؟
حالت تهوع یا استفراغ مداوم دارید؟
سابقه تنها کلیه یا پیوند کلیه دارید؟
اگر هیچکدام از موارد بالا نبود، میتوانید اقدامات خانگی زیر را انجام دهید.
گام دوم — گرما
یک کیسه آب گرم یا پد گرمایی را روی محل درد (پهلو یا کمر) قرار دهید. دمای آن نباید خیلی داغ باشد — گرمای ملایم کافی است. این کار اسپاسم عضلات اطراف کلیه را کاهش میدهد و درد را در عرض ۱۰ تا ۱۵ دقیقه کم میکند.
زمان استفاده: ۲۰ دقیقه روشن، ۲۰ دقیقه خاموش — تکرار شود
گام سوم — آب فراوان
بلافاصله ۲ تا ۳ لیوان آب بنوشید. در طول روز به ۸ تا ۱۰ لیوان برسید. اگر درد ناشی از سنگ کلیه است، آب به حرکت سنگ کمک میکند. اگر عفونت است، باکتریها را از مجاری ادراری خارج میکند.
گام چهارم — استراحت
بهترین وضعیت برای کلیه درد، دراز کشیدن به پشت با زانوی کمی خم است. قرار دادن یک بالش زیر زانو فشار روی کمر و کلیه را کاهش میدهد.
گام پنجم — مسکن مناسب
اگر درد خفیف تا متوسط است، ۵۰۰ میلیگرم استامینوفن میتوانید مصرف کنید.
مصرف ژلوفن (ایبوپروفن) در کلیه درد توصیه نمیشود — جریان خون به کلیه را کاهش میدهد
گام ششم — پیگیری علائم: اگر بعد از ۲ ساعت درد بهتر نشد یا هر زمان یکی از علائم هشدار ظاهر شد، به پزشک مراجعه کنید. کلیه درد درماننشده میتواند به عفونت خون (سپسیس) یا آسیب دائمی کلیه تبدیل شود.
در سالها فعالیت در حوزه جراحی کلیه، بارها بیمارانی را دیدهام که با تاخیر چند روزه به دلیل استفاده از روشهای خانگی مراجعه کردند و به جای یک سنگ ساده، با عفونت شدید کلیه روبرو بودیم. درمان خانگی فقط برای تسکین موقت است — تشخیص دقیق نیاز به آزمایش ادرار و سونوگرافی دارد. — دکتر رضا ولیپور، جراح کلیه
درمان فوری درد کلیه خانگی با گیاهان دارویی
برخی گیاهان دارویی به عنوان مکمل (نه جایگزین درمان پزشکی) میتوانند در تسکین کلیه درد موثر باشند:
دمنوش جعفری
حاوی ترکیباتی با خاصیت ضدالتهابی و دیورتیک (افزایش دفع ادرار) است. یک قاشق غذاخوری جعفری تازه را در یک لیوان آب جوش دم کنید، پس از خنک شدن بنوشید.
روزانه ۲ فنجان کافی است
دمنوش زنجبیل
ضدالتهاب طبیعی است و تهوع همراه با کلیه درد را کاهش میدهد. یک تکه کوچک زنجبیل تازه را در آب جوش دم کنید.
عرق کاسنی
به عنوان ادرارآور سنتی شناخته میشود و در طب سنتی ایرانی برای کمک به دفع سنگهای ریز استفاده میشود.
آب انار
با خاصیت آنتیاکسیدانی قوی، التهاب کلیه را کاهش میدهد و به پیشگیری از تشکیل سنگ کمک میکند.
آنچه نباید مصرف کنید: در زمان کلیه درد، چای غلیظ، قهوه، نوشیدنیهای گازدار و الکل (که باعث کمآبی میشوند) را کنار بگذارید.
هشدار مهم: گیاهان دارویی میتوانند با داروهای شیمیایی تداخل داشته باشند. اگر داروی خاصی مصرف میکنید یا سابقه بیماری کلیوی دارید، قبل از مصرف هر گیاهی با پزشک مشورت کنید.
برای تشخیص دقیق علت کلیه درد با دکتر ولیپور مشورت کنید
مشاوره آنلاین با دکتر ولیپور جراح کلیه
برای کلیه درد چی بخوریم؟
گاهی سوال پرسیده میشود درمان خانگی درد پهلوی چپ چیست و یا برای کلیه درد چی بخوریم؟ باید گفت که درمانهای خانگی زیر را میتوان جهت رفع درد کلیوی ناشی از عفونتهای مجاری ادرار، استفاده کرد. در صورت عدم پاسخگویی این درمانها، باید جهت پیشگیری از انتشار عفونت و همچنین دریافت درمان مناسب، به پزشک متخصص اورولوژی مراجعه شود.
نوشیدن آب فراوان
مصرف مایعات کافی، یکی از اقدامات کلیدی جهت بیرون راندن عفونتهای مجاری ادرار از بدن است. نوشیدن آب با کاهش غلظت ادرار، درد را نیز تسکین میدهد. بیماران باید به جای مصرف نوشیدنیهای شیرین، مقدار آب مصرفی خود را افزایش دهند.
هدف: نوشیدن ۸ لیوان آب در شبانهروز
در صورت سبک زندگی فعال یا پرتنش، مقادیر بیشتری مصرف کنید
مصرف پروبیوتیکها
پروبیوتیکها با تجمع باکتریها در روده مقابله کرده و باکتریهای مفید را جایگزین آنها میکنند. باکتریهای مفید میتوانند سیستم ایمنی بدن را تقویت کنند. مصرف متداول پروبیوتیکها در تصفیه مواد زائد به کلیهها کمک کرده و اثربخشی داروها را افزایش میدهد.
میوه کرنبری (توت خرس)
آب این میوه ویژگی تسکینبخشی داشته و مصرف آن معمولاً به افراد مبتلا به عفونتهای مجاری ادرار توصیه میشود. بهتر است به جای شربتهای فراوریشده، از آب تازه و خالص آن استفاده کنید.
حمام با آب گرم و نمک اپسوم
نمک اپسوم به عنوان یک ماده سمزدا عمل کرده و به بدن استراحت میدهد. حمام با آب گرم و نمک اپسوم درمانی بلندمدت نیست، اما به راحتی بیشتر و کاهش درد کمک میکند.
استفاده از گرما
در صورتی که حمام با آب گرم مفید نباشد، میتوان اعمال گرمای مستقیم با استفاده از یک حوله یا بطری آب گرم را امتحان کرد. بیماران باید جهت کاهش درد، عامل گرما را در هر بار به مدت ۲۰ دقیقه بر محل درد قرار دهند.
مصرف گیاه جعفری
گیاه جعفری یک خوراکی ادرارآور بوده که به افزایش دفعات و حجم ادرار کمک میکند. این ویژگی در رفع تجمع باکتریهای مجاری ادرار و مبارزه با عفونتها مفید است. جهت رفع طعم ناخوشایند آب جعفری، میتوان آن را با نوشیدنیهای دیگر ترکیب کرد.
آب زغالاخته
آب زغالاخته یک منبع خوب برای درمان عفونتهای دستگاه ادراری شناخته شده است. برای مصرف حتماً از آب زغالاخته طبیعی استفاده کنید تا نتیجه بهتری بگیرید.
مصرف مسکنها به جز آسپرین: آسپرین یک داروی رقیقکننده خون است که در صورت مصرف همزمان با درد کلیوی، میتواند سبب ورود خون به ادرار شود. جهت رهایی از درد کلیوی باید از مسکنهای دیگری همچون ایبوپروفن استفاده کرد.
برای مشاوره تخصصی درباره رژیم غذایی کلیه با دکتر ولیپور تماس بگیرید
درمان درد کلیه چپ در خانه (۷ اقدام فوری)
درد کلیه چپ میتواند دلایل متعددی داشته باشد، اما در مواردی که درد تازه شروع شده و تب یا خون در ادرار وجود ندارد، این اقدامات خانگی میتوانند تا زمان مراجعه به پزشک به تسکین درد کمک کنند:
۱. استفاده از گرما روی ناحیه پهلوی چپ
یک کیسه آب گرم یا پد گرمایی را برای ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی پهلوی چپ قرار دهید. گرما عضلات اطراف کلیه را شل میکند و اسپاسم ناشی از سنگ یا عفونت را کاهش میدهد.
۲. نوشیدن آب زیاد
در ۱ تا ۲ ساعت اول، سعی کنید ۳ تا ۴ لیوان آب بنوشید. این کار به خروج باکتریها یا عبور سنگهای ریز کمک میکند.
۳. استراحت کامل
فعالیت شدید در زمان کلیه درد میتواند درد را بدتر کند. دراز بکشید و وضعیتی بیابید که کمترین فشار به پهلوی چپ وارد شود.
۴. مسکن مناسب
در صورت درد شدید، استامینوفن (نه ژلوفن یا ناپروکسن) میتواند برای تسکین موقت استفاده شود. مسکنهای ضدالتهاب مانند ژلوفن در صورت نارسایی کلیه ممنوع هستند.
۵. پرهیز از فعالیت سنگین و بلند کردن وزنه
۶. پوشیدن لباس گرم روی کمر و پهلو — سرما یکی از عوامل تشدیدکننده کلیه درد است
۷. پیگیری علائم هشدار: اگر همراه با درد کلیه چپ، تب بالای ۳۸ درجه، لرز، خون در ادرار، یا درد غیرقابل تحمل داشتید، فوری به اورژانس مراجعه کنید.
مشاوره آنلاین با دکتر ولیپور جراح کلیه
درمان خانگی درد پهلو سمت راست
درد در ناحیه پهلوی سمت راست میتواند ناشی از علل مختلفی باشد؛ از کشیدگی ساده عضلات گرفته تا مشکلات جدی در کلیه، کبد، یا دستگاه گوارش. اگرچه درمانهای خانگی میتوانند برای دردهای خفیف عضلانی یا دردهای ناشی از سوءهاضمه مفید باشند، اما بسیار مهم است که ابتدا علت درد مشخص شود.
هشدار مهم: درد شدید، ناگهانی، یا دردی که همراه با علائم جدی مانند تب، تهوع/استفراغ شدید، خون در ادرار، یا ناتوانی در دفع گاز/مدفوع باشد، نیاز به مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس دارد.
در صورت خفیف بودن درد و احتمال بالای اینکه منشأ درد عضلانی یا گوارشی باشد، میتوانید از روشهای خانگی زیر برای تسکین موقت استفاده کنید:
۱. تسکین دردهای احتمالی عضلانی یا اسکلتی
اگر درد شما با حرکت یا وضعیت خاصی بدتر میشود، ممکن است ناشی از گرفتگی یا کشیدگی عضلات کمر باشد.
کمپرس گرم
از یک کیسه آب گرم، پد حرارتی برقی یا یک حوله گرم استفاده کنید و آن را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی ناحیه دردناک پهلو قرار دهید. گرما باعث شل شدن عضلات منقبض شده، افزایش جریان خون به ناحیه و کاهش اسپاسم عضلانی میشود.
استراحت در وضعیت مناسب
از انجام فعالیتهای سنگین و حرکاتی که درد را تشدید میکنند، خودداری کنید. برای استراحت، به پشت یا به پهلوی چپ دراز بکشید و یک بالش کوچک زیر زانوها یا زیر پهلوی راست خود قرار دهید تا فشار از روی کمر و عضلات پهلو برداشته شود.
ماساژ ملایم
میتوانید ناحیه دردناک را به آرامی ماساژ دهید یا از کسی بخواهید این کار را با ملایمت انجام دهد. استفاده از روغنهای گرم (مانند روغن نعناع رقیقشده یا روغن اسطوخودوس) میتواند مفید باشد و به شل شدن و رفع گرفتگی عضلات کمک میکند.
۲. اقدامات حمایتی در صورت شک به مشکل کلیه
بسیاری از دردهای پهلو از کلیه سمت راست منشأ میگیرند. در صورت مشکوک بودن به سنگ کلیه یا عفونت ادراری، باید فوراً به پزشک مراجعه شود، اما این اقدامات حمایتی در کنار درمان پزشکی توصیه میشوند:
نوشیدن فراوان مایعات
مصرف آب خود را به میزان قابل توجهی افزایش دهید. آب بهترین راه برای شستشوی کلیهها و دستگاه ادراری است و به رقیق شدن ادرار، خروج باکتریها (در عفونتها) و تسهیل حرکت سنگهای کوچک کلیه کمک میکند.
چایهای گیاهی
چای زنجبیل خاصیت ضدالتهابی دارد و میتواند دردهای ناشی از التهاب را کاهش دهد. چای سبز نیز به دلیل خاصیت آنتیاکسیدانی میتواند برای سلامت کلیهها مفید باشد.
کمپرس گرم روی پهلو: قرار دادن پد گرم روی ناحیه پهلو میتواند به شل شدن مجاری ادراری و تسکین اسپاسمهای دردناک ناشی از سنگ کلیه کمک کند.
۳. روشهای کمک به دستگاه گوارش
درد پهلوی راست میتواند ناشی از مشکلات روده بزرگ (مانند یبوست شدید یا تجمع گاز) نیز باشد.
خاکشیر و آب گرم
ترکیب خاکشیر، آب گرم و کمی عسل به رفع یبوست و تسهیل عملکرد روده کمک میکند.
مواد پروبیوتیک
مصرف ماست یا کفیر حاوی باکتریهای زنده و مفید، سلامت کلی دستگاه گوارش را بهبود میدهد و نفخ ناشی از عدم تعادل باکتریایی را کاهش میدهد.
دمنوش نعناع یا بابونه
نعناع خاصیت ضد اسپاسم دارد و به کاهش نفخ و دلپیچههای ناشی از گاز کمک میکند. دمنوش بابونه نیز اثر آرامبخش روی دستگاه گوارش دارد.
برای تشخیص دقیق علت درد پهلوی راست با دکتر ولیپور مشورت کنید
قرص مسکن قوی برای کلیه درد
عفونت حاد و مزمن کلیه معمولا با درد همراه است. در عفونت حاد کلیه بیمار می تواند به تب مبتلا شود، در حالی که عفونت مزمن می تواند بدون تب باشد. ورم زیر چشم نیز یکی دیگر از نشانه های مشکلات کلیوی است. درد کلیه نباید با خوردن مسکن هایی مانند ژلوفن سرکوب شود.
در صورتی که فرد احساس کرد که به کلیه درد دچار شده باید بلافاصله به اورژانس بیمارستان مراجعه کند. یکی از کارهای اشتباهی که در زمان کلیه درد رایج شده، مصرف قرص ژلوفن است. خوردن این قرص می تواند باعث نارسایی و حتی از کار افتادن کلیه ها شود.
درد سنگ کلیه چقدر طول میکشد؟
مدت زمان درد سنگ کلیه به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان یک پاسخ قطعی برای همه بیماران ارائه داد. بهطور کلی، درد شدید کولیکی (قولنج کلیوی) که ناشی از حرکت سنگ در حالب است، معمولاً بین ۲۰ دقیقه تا چند ساعت طول میکشد و سپس فروکش میکند. این درد ممکن است بهصورت موجی بیاید و برود؛ یعنی بیمار دورههایی از درد شدید و سپس آرامش نسبی را تجربه کند. هر بار که سنگ در مسیر حالب حرکت میکند یا در نقطهای گیر میکند، یک دوره درد جدید آغاز میشود. برای سنگهای کوچکتر از ۴ میلیمتر، کل فرآیند دفع و درد همراه آن معمولاً ۱ تا ۲ هفته طول میکشد، در حالی که سنگهای ۴ تا ۶ میلیمتری ممکن است ۲ تا ۴ هفته زمان ببرند.
محل قرارگیری سنگ نیز تأثیر مستقیمی بر مدت و شدت درد دارد. سنگی که در حالب بالایی (نزدیک کلیه) قرار دارد، مسیر طولانیتری برای طی کردن دارد و درد طولانیتری ایجاد میکند. اما وقتی سنگ به حالب تحتانی (نزدیک مثانه) میرسد، بیمار احساس میکند درد کمتر شده و فشار بیشتری در ناحیه مثانه و میل مکرر به ادرار دارد. پس از ورود سنگ به مثانه، درد تقریباً متوقف میشود و سنگ معمولاً ظرف چند ساعت تا چند روز از طریق ادرار دفع میشود. نکته مهم این است که اگر درد شدید بیش از ۲۴ ساعت ادامه داشت، تب یا لرز ایجاد شد، یا ادرار کاملاً قطع شد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؛ زیرا این علائم میتواند نشاندهنده انسداد کامل یا عفونت باشد که نیاز به مداخله فوری دارد.
| اندازه سنگ | مدت زمان تقریبی درد و دفع |
|---|---|
| کمتر از ۴ میلیمتر | ۱ تا ۲ هفته |
| ۴ تا ۶ میلیمتر | ۲ تا ۴ هفته |
| بیشتر از ۶ میلیمتر | ممکن است دفع نشود، نیاز به درمان |
درد پهلوی راست به چه دلیل است؟
درد پهلو یا کمردرد یکی از بیماری های برجسته است که باعث می شود افراد به پزشکان مراجعه کنند. درد در ناحیه پشت یا شکم و پهلوها، که به آن درد پهلو یا درد کلیوی نیز گفته می شود، دلایل متعددی دارد.
علت درد پهلوی راست:
درد پهلو معمولاً از یکی از سه علت ناشی می شود: عفونت ادراری (UTI)، سنگ کلیه و مشکلات اسکلتی عضلانی مانند فشار عضلانی یا عصب مچ دست. به جز سه مورد اصلی فوق، گاهی اوقات دردهای پهلو ممکن است به دلیل شرایط جدی تر ایجاد شود این شامل:
- سرطان مثانه یا کلیه
- بیماری کلیوی
- دیورتیکولیت
- بیماری کیسه صفرا
- آپاندیسیت
- انسداد در مجاری ادراری
درد پهلو برای تشخیص مشکل است و نیاز به چند آزمایش مختلف برای مشخص کردن مشکل است. اگر درد غیر قابل توضیح دارید که از بین نمی رود، همیشه بهتر است با پزشک مراقبت های اولیه صحبت کنید. همچنین اگر علائمی از عفونت مانند تب خستگی یا درد بدن دارید باید سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
بیشتر بدانید: علائم سرطان پروستات
درد پهلوی چپ به چه دلیل است؟
درد کلیه چپ کمی با درد کلیه راست متفاوت است. از این نظر که علل ایجاد آن می تواند متفاوت باشد. به عنوان مثال این درد می تواند مربوط به درد عصبی، درد دنده، مشکلات گوارشی و … باشد که حتما باید درد پهلوی چپ را با پزشک درمیان گذاشت. آسیب کلیوی در اثر ضربه (پارگی کلیه) نیز می تواند علائم ذکر شده در بالا را سبب شود، اما آسیب خفیف ممکن است در ابتدا هیچ علامتی نداشته باشد. پارگی های شدید کلیوی می توانند سبب غیر عادی شدن ضربان و فشار خون و ایجاد شوک شوند. درد کلیه خود علامتی ناشی از مشکلات یا بیماری هایی می باشد که کلیه یا ساختارهای در ارتباط با آن، مانند میزنای یا مثانه به آن مبتلا هستند.
در رابطه با برگشت ادرار در کودکان بیشتر بدانید…
اگر به سنگ مثانه مبتلا هستید و به دنبال بهترین روش درمان سنگ مثانه هستید می توانید بر روی دکمه زیر کلیک کنید.
با اینکه برخی بیماری ها ممکن است دردهایی مشابه درد کلیه ایجاد کنند، اما این دردها در واقعیت ناشی از کلیه نیستند. موارد زیر مثال هایی از این دردها هستند:
- کشیدگی عضلات در کمر
- مشکلات ستون فقرات (شکستگی ها و آبسه ها)
- درد دنده ها
- التهاب پلور (پرده ای که اطراف ریه می باشد)
- رادیکولیت (التهاب ریشه های عصبی)
- فیبروز رتروپریتونئال (یک بیماری مرتبط با پرده در برگیرنده احشا شکمی)
- زونا
- آنوریسم آئورت شکمی
- مشکلات مربوط به زنان
با اینکه درد کلیه در یک سمت کمر بروز می کند اما می تواند در یک زمان در هر دو سمت کمر رخ داده و تا به شکم یا کشاله ران نیز منتشر شود. دردی که ناگهانی، تیز، شدید بوده و به صورت متناوب افزایش و کاهش می یابد معمولا ناشی از سنگ هایی است که در میزنای های کلیه ها وجود دارند. درد ایجاد شده توسط سنگ های کلیوی، کولیک کلیوی نامیده می شود.
پیشنهاد مطالعه: علائم عفونت کلیه
تفکیک درد کلیه از درد کمر و درد عضلانی
یکی از چالشهای رایج بیماران، تشخیص منشأ درد در ناحیه پهلو و کمر است. بسیاری از افراد نمیدانند دردی که احساس میکنند از کلیه است، از ستون فقرات یا صرفاً یک گرفتگی عضلانی. شناخت تفاوتهای این سه نوع درد میتواند به تصمیمگیری درست برای مراجعه به پزشک کمک کند.
| ویژگی | 🔴 درد کلیه | 🟡 درد کمر (دیسک/ستون فقرات) | 🟢 درد عضلانی |
|---|---|---|---|
| محل درد | پهلو، زیر دندهها، پشت کمر (یکطرفه) | وسط کمر، روی ستون فقرات | هر نقطهای از کمر، اغلب دو طرفه |
| انتشار درد | به کشاله ران، بیضه یا لبهای تناسلی | به پا، ران و ساق پا (سیاتیک) | محدود به همان ناحیه |
| نوع درد | موجی، کولیکی، شدید و ناگهانی | مداوم، سوزشی، تیرکشنده | کِشنده، سفت، گرفتگی |
| تأثیر حرکت | حرکت تأثیری ندارد، بیمار بیقرار است | با خم شدن و نشستن بدتر میشود | با حرکت خاص تشدید میشود |
| تأثیر لمس | لمس ناحیه درد را تغییر نمیدهد | ممکن است با فشار بدتر شود | با فشار و ماساژ بهتر میشود |
| زمان شروع | ناگهانی، اغلب شب یا صبح زود | تدریجی یا پس از بلند کردن سنگین | پس از فعالیت یا وضعیت بد بدن |
| علائم همراه | تهوع، استفراغ، ادرار خونی، تکرر ادرار | بیحسی پا، ضعف عضلانی | فقط درد موضعی |
| تب و لرز | ممکن است (نشانه عفونت) | معمولاً ندارد | ندارد |
| وضعیت بیمار | بیقرار، نمیتواند راحت بنشیند | ترجیح به دراز کشیدن | با استراحت بهتر میشود |
| مدت درد | موجی (۲۰ دقیقه تا چند ساعت) | مداوم یا طولانیمدت | چند روز تا یک هفته |
🎯 نشانههای کلیدی هر نوع درد
🔴 درد کلیه (قولنج کلیوی)
- درد یکطرفه در پهلو، زیر دندههای پشتی
- بیقراری شدید — بیمار مدام جابجا میشود و نمیتواند وضعیت راحتی پیدا کند
- درد به کشاله ران یا بیضه تیر میکشد
- همراه با تهوع و استفراغ
- ممکن است ادرار خونی یا تیره باشد
- تکرر ادرار یا سوزش هنگام ادرار
🟡 درد دیسک یا ستون فقرات
- درد وسط کمر روی مهرهها
- با خم شدن، نشستن یا سرفه بدتر میشود
- به پشت ران و ساق پا میزند (سیاتیک)
- بیحسی یا سوزنسوزن شدن در پا
- با دراز کشیدن نسبتاً بهتر میشود
🟢 درد عضلانی (اسپاسم)
- درد موضعی و قابل لمس
- با ماساژ و گرما بهتر میشود
- معمولاً پس از فعالیت سنگین یا وضعیت بد شروع شده
- سفتی عضله قابل لمس است
- با استراحت چند روزه برطرف میشود
🧪 تست خانگی سریع
تست ضربه کلیه (CVA Tenderness): با مشت بسته، ضربه ملایمی به ناحیه پهلو (زیر دنده پشتی) بزنید. اگر درد تیز و شدید احساس شد، احتمال مشکل کلیوی بالاست.
تست حرکتی:
- اگر با خم شدن به جلو درد بدتر شد → احتمالاً دیسک یا ستون فقرات
- اگر با ماساژ بهتر شد → احتمالاً عضلانی
- اگر هیچ حرکتی تأثیر نداشت و بیقرارید → احتمالاً کلیه
علائم و نشانه های درد کلیه
علائم مرتبط با درد کلیه که به آن درد کلیوی یا درد پهلو نیز گفته می شود، ناراحتی (حاد یا مزمن) و دردی شدید می باشد که حدودا بین دنده پایینی و باسن رخ می دهد. بسته به علت درد، این درد می تواند به ناحیه پایین پهلو یعنی کشاله ران یا ناحیه شکمی سرایت کند. برخی افراد ممکن است به علائم یا نشانه هایی از جمله موارد زیر مبتلا شوند:
- تب
- ادرار همراه با درد (دیزوری)
- وجود خون در ادرار
- حالت تهوع
- استفراغ
- گیجی
- یبوست یا اسهال
- راش (یک ضایعه پوستی)
- خستگی
- لرز
دیگر علائم و نشانه هایی که ممکن است در صورت کاهش فزاینده عملکرد کلیوی اتفاق افتند، عبارتند از:
- مزه آهن در دهان
- تنفس بد بو
- تورم و تنگی نفس
حتما بخوانید
اگر درد کلیه شدت بسیاری دارید و تکرر ادرار شما زیاد است، ممکن است شما سنگ کلیه داشته باشید. برای درمان سنگ کلیه بر روی دکمه زیر کلیک کنید.
بسته به علت زمینه ای، کلیه درد می تواند در سمت راست یا چپ رخ دهد. گاهی اوقات این درد می تواند در هر دو سمت ناحیه کمر اتفاق افتد.
دیورتیکولیت
دیورتیکولیت یکی از رایج ترین عوامل درد ناحیه چپ و پایین شکم است. دیورتیکولیت هنگامی بروز می دهد که دیورتیکول های (کیسه های کوچک) دیواره روده عفونی و ملتهب شوند. دیورتیکول ها در اغلب افراد بزرگسال وجود دارند. همگام با افزایش سن، تعداد این کیسه ها نیز افزایش یافته و احتمال پارگی و متورم شدن آن ها نیز بیشتر می شود. با اینکه دیورتیکولیت در بزرگسالان شیوع بیشتری داشته اما می تواند در افراد جوان نیز بروز دهد.
بیماری سلیاک
سلیاک یک بیماری مزمن است که در مجرای گوارشی افراد ناتوان در هضم گلوتن بروز می دهد. گلوتن پروتئینی است که در برخی مواد غذایی همچون آرد و برخی محصولات سلامتی یافت می شود. در هنگام ابتلا به بیماری سلیاک سیستم ایمنی به بخش هایی از روده کوچک حمله کرده و طیفی از مشکلات گوارشی و کمبود های ویتامینی را به وجود می آورد.
پیشنهاد مطالعه: آزواسپرمی دلیل اصلی ناباروری در مردان
تولید گاز یا نفخ
گازها از طریق بلع هوا در هنگام خوردن یا فرآیند های گوارشی طبیعی در مجرای گوارشی به دام می افتند. به طور کلی، گاز ها سبب نگرانی نشده و از طریق مقعد یا مری به بیرون رانده می شوند. گازهایی که به طور موقت در مجرای گوارشی به دام افتاده اند در هنگام خروج می توانند سبب ایجاد درد و ناراحتی شوند. گاز ها می توانند در اثر عوامل زیر به وجود آیند:
- هضم مواد غذایی که مستعد تولید گاز هستند.
- بلع هوا
- مصرف سیگار
- جویدن آدامس
- پرخوری
- مواد غذایی هضم نشده
- باکتری ها
عدم تحمل لاکتوز
افرادی که توانایی تحمل لاکتوز را ندارند در هضم شیر و محصولات لبنی همچون ماست و پنیر با مشکل مواجه می شوند. عدم تحمل لاکتوز در اثر نبود آنزیمی به نام لاکتاز به وجود می آِید. آنزیم لاکتاز لاکتوز موجود در شیر را به گلوکز و گالاکتوز تجزیه می کند و می تواند به درد پهلو منجر شود.
بیماری التهابی روده
بیماری کرون و کولیت اولسراتیو بیماری های مزمنی هستند که می توانند سبب بروز التهابات دردناک در هر جایی از مجرای گوارشی شوند. بیماری کرون و کولیت اولسراتیو به ترتیب بیشترین شیوع را در روده کوچک و بزرگ دارند.
سو هاضمه
سو هاضمه با تجمع اسید پس از خوردن غذا به وجود می آید. در اغلب افراد درد ناشی از سو هاضمه در ناحیه بالایی شکم بروز می دهد. سو هاضمه به ندرت در ناحیه پایینی شکم نیز اتفاق می افتد. به طور کلی، اغلب موارد سو هاضمه خفیف بوده و علائم آن ها شامل احساس سوزش، درد یا ناراحتی خفیف، سوزش سر دل و نفخ می باشند.
شینگلز
شینگلز توسط ویروس آبله مرغان به وجود می آید. پس از ابتلا به ویروس آبله مرغان، این ویروس مادام العمر به صورت خاموش در بدن باقی می ماند. گاهی اوقات، این ویروس دوباره فعال شده و سبب بروز درد و راش هایی می شود که یک جنب از شکم را به خود در گیر می کنند.
سندرم روده تحریک پذیر (IBS)
سندرم روده تحریک پذیر یک اختلال گوارشی مزمن است که پزشک تنها با رد کردن وجود دیگر عوامل احتمالی علائم، آن را تشخیص می دهد.
فتق
فتق هنگامی بروز می دهد که یک اندام یا دیگر بخش های بدن دیواره شکم را به سمت بیرون فشار دهند. گاهی اوقات، در اثر فتق یک برآمدگی در ناحیه میانه شکم یا در نزدیکی کشاله ران پدیدار می شود. فتق ها بسته به عوامل زمینه ای خود دارای انواع متفاوتی هستند. به دلیل اینکه فتق ها می توانند سبب ایجاد مشکلات ثانویه شوند، ملاقات با پزشک در سریع ترین زمان ممکن الزامی است.
یبوست
یبوست به حالتی گفته می شود که فرد در دفع مدفوع ناتوان است. این وضعیت اغلب در اثر رژیم غذایی نامناسب و کم تحرکی به وجود می آید. بهبود وضعیت تغذیه ای و افزایش فعالیت دو مورد از موثر ترین درمان های یبوست به شمار می روند.
سنگ های کلیوی
اغلب سنگ ها از تجمعات کلسیمی تشکیل شده و می توانند در هر کدام از کلیه های چپ یا راست بروز دهند. ممکن است افراد تا هنگام بروز مشکلات از وجود سنگ های کلیوی آگاه نباشند.
از جمله مشکلات سنگ های کلیوی می توان به مسدود شدن بخشی از کلیه یا ایجاد درد شدید در هنگام دفع ادرار اشاره کرد.
انسداد روده ای
هنگامی که انسدادی در روده رخ می دهد مواد غذایی توانایی عبور از مجرای گوارشی را نخواهند داشت. این وضعیت به بروز دردی شدید منجر شده که نیازمند مراقبت پزشکی فوری است. انسداد های روده ای در افراد مسن شیوع بیشتری داشته و اغلب توسط بیماری های دیگر از جمله دیورتیکولیت یا سرطان روده بزرگ به وجود می آیند.
چه بیماری ها و شرایطی سبب درد کلیه می شوند؟
بسیاری از عوامل بیماری کلیوی که به درد کلیه (درد پهلو نیز گفته می شود) منجر می شوند ناشی از بیماری های زمینه ای اکتسابی می باشند که می توانند عملکرد کلیه را به طور حاد یا مزمن تحت تاثیر قرار دهند. دیگر بیماری ها در هنگام تولد وجود دارند. برخی افراد ممکن است با وضعیتی غیرعادی به دنیا آیند که از لحاظ ژنتیکی موثر بر کلیه ها تلقی می شود.
درد کلیه یا درد پهلو می تواند حاد، نسبتا مداوم و تیز باشد. این درد کولیک کلیوی نامیده می شود. این نوع درد معمولا هنگامی دیده می شود که یک سنگ کلیه یا موردی دیگر سبب انسداد لوله تخلیه کننده کلیه (میزنای) شده باشد. با این حال، دیگر فرایندها نیز می توانند سبب یک درد کلیوی مبهم، مزمن و گاها تیز شوند. برخی عوامل درد کلیه یا درد پهلو به شرح زیر می باشند:
- عفونت های مجاری ادراری
- عفونت های کلیوی
- سنگ های کلیوی (نفرولیتیازیس و یا یورترولیتیازیس)
- سرطان کلیه
- هر موردی که سبب وارد آمدن فشار به کلیه شود (مانند یک تومور بزرگ)
- تخریب یا تورم رگهای خونی کلیه (گلومرولونفریتیس)
- وجود لخته های خونی در کلیه (ترومبوز ورید کلیوی)
- بیماری کلیه پلی کیستیک (مادرزادی)
- ناهنجاری های مادرزادی در سیستم کلیوی که منجر به انسداد کامل یا بخشی از جریان ادرار می شود.
- داروها یا سمومی که به بافت کلیوی آسیب وارد می کنند (برای مثال: قرار گرفتن در معرض سموم آفت کش یا مصرف مزمن داروهایی مانند ایبوپروفن، آدویل، موترین و…)
- درد کلیه در دوره بارداری
- خونریزی کلیوی (هموراژی) ناشی از عواملی مانند ضربه های نفوذ کننده به درون بدن یا له کننده (مانند پارگی کلیه)
- مراحل آخر بیماری های کلیوی
درد کلیه بر اثر سرما
بیماری کلیوی بیش از 3 میلیون نفر در ایران را تحت تأثیر قرار داده است. هوای سرد، یخ و برف می توانند بیماری های زمینه ای را تشدید کنند و این امر باعث می شود افراد مبتلا به بیماری های مزمن مانند بیماری کلیوی در برابر بیماری ها آسیب پذیر شوند. افرادی در حال مدیریت بیماری مزمن خود هستند و سبک زندگی سالم را انتخاب کرده اند، باید محافظت از خود را ادامه دهند. با شروع فصل زمستان، بیماری های کلیوی نیز شروع می شوند.
ضعف های کلیوی و درد کلیه از سرما ممکن است با حالات زیر شروع شود:
- کمردرد
- سختی مفاصل
- ضعف زانو
- احساس فراموشی
- خواب دیدن در شب
- حساسیت دندان ها
- هوس نمک کردن
- تغییر فشار خون ، فقط کمی
ورزشکاران ممکن است در این فصل از سال شاهد درد زیادی در ناحیه کمر شوند. در این صورت ، احتمالاً ارگان هایی که از کمر، کلیه ها و روده بزرگ، حمایت می کنند ، نیاز به حمایت بیشتری داشته باشند.
درمان درد کلیه بر اثر سرما
پروتئین: برای کلیه درد چی بخوریم؟ پروتئین کافی بخورید. کلیه های شما برای ساختن خون وگردش آن خون در بدن و در نتیجه گرم کردن بدن به پروتئین های حیوانی فرآودری نشده مانند گوشت یا تخم مرغ نیاز دارند. همچنین کلیه ها در این فصل از سال به مواد معدنی مانند نمک دریایی (غیر ید دار) در رژیم غذایی نیاز دارند.
لباس زمستانی گرم بپوشید: آیا می خواهید یک راز در مورد کلیه های خود بدانید؟ کلیه های شما از سرما متنفر هستند. برخی اوقات افراد برای قدرت نمایی در زمستان کم لباس می پوشند. این کار را انجام ندهید، با کلیه های خود مهربان باشید و لباس گرم بپوشید … کلاه و دستکش نیز بپوشید. همچنین پوشاندن کمر علاوه بر پیراهن گزینه ی عاقلانه ای خواهد بود.
مقداری چای بنوشید: اگر مدت زمانی را خارج از خانه در سرما سپری کردید، پس از برگشت به خانه نوشیدن چای گیاهی گرم یک روش عالی برای گرم کردن کلیه ها می باشد. می توانید به چای خود دارچین ، زنجبیل و مرکبات اضافه کنید.
پزشکان قبل از فرا رسیدن فصل سرما، اقدامات زیر را به افراد مبتلا به بیماری کلیوی توصیه می کنند:
- زدن واکسن آنفولانزا
- مراجعه به پزشک با اولین احساس ناخوشایند
- گرم نگه داشتن
- اطمینان از داشتن داروهای اضطراری
نوشیدنی گازدار:
اگر روزانه دو یا چند نوشیدنی گازدار رژیمی بنوشید، احتمال بیشتری برای ابتلا به بیماری کلیوی خواهید داشت. در یک مطالعه، عملکرد کلیه ی زنانی که نوشیدنی های گازدار مصرف می کردند، بعد از 20 سال در مقایسه با سایر زنان 30٪ کمتر بود. نوشیدنی های شیرین شده با شکر تأثیر مشابهی نداشتند.
گلودرد استرپتوکوکی:
هنگامی که شما به این عفونت مبتلا هستید، بدن شما برای مبارزه با آن پروتئین هایی به نام پادتن(آنتی بادی) تولید می کند. پادتن های اضافی می توانند در قسمت های تصفیه کلیه های شما مستقر شوند و باعث التهاب آن شوند. معمولاً زمان زیادی پایدار نمی ماند، اما آسیب کلیوی ناشی از آن ها ممکن است برای برخی افراد دائمی باشد. اگر فکر می کنید گلودرد مزمن دارید ، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.
درمان درد کلیه
درمان کلیه درد (درد پهلو) به علت زمینه ای درد بستگی دارد. کدام مسکن درد کلیه مناسب است؟ عفونت ها و سنگ های کلیوی که سبب درد می شوند، اغلب با مصرف ایبوپروفن، کترولاک (تورادول)، استامینوفن (تیلنول و غیره) یا گاهی اوقات با مقادیر کم مورفین (در ابتلا به سنگ های کلیوی) درمان می شوند. این داروها درد را تسکین می دهند، اما سبب درمان علت زمینه ای درد نمی شوند. هر چند که برخی بیماران ممکن است به صورت خود به خود سنگ های کلیوی کوچک (معمولا با قطری کمتر از 6 میلی متر) را دفع کرده و از درد رهایی یابند. ادرار، سنگ کلیوی را که سبب التهاب شده به بیرون از میزنای و یا میزراه می راند.
عفونت هایی مانند عفونت های مجاری ادرار و پیلونفریت معمولا علاوه بر داروهای مسکن درد، نیازمند درمان های آنتی بیوتیکی نیز می باشند. اگر سنگ های کلیوی میزراه را به طور کامل مسدود کرده و یا دارای قطر 6 میلی متری و بیشتر باشند ممکن است نیاز به جراحی اورولوژیکی (مجاری ادرار) داشته باشند.
درمان کلیه درد با جراحی
آیا درمان فوری درد کلیه امکانپذیر است؟ معمولا در صورتی که سنگ های کلیوی توسط تکنیک های جراحی رو به عقب از بین برده شوند مدت بهبود کم (همان روز یا چند روز) می باشد. با این حال، برخی پارگی های شدید کلیوی ممکن است به جراحی های گسترده تری نیاز داشته باشند. مدت زمان بهبودی در این نوع جراحی ها از چند هفته تا چند ماه متغییر است. دیگر عوامل زمینه ای که سبب درد پهلو می شوند می توانند به روش تسکین دردی مشابه و درمان های همزمان نیاز داشته باشند. هر چند که بیمارانی که مبتلا به مشکلات شناخته شده کلیوی (بیماری کلیوی) و یا کاهش عملکرد کلیوی شده اند نباید با داروهایی درمان شوند که توسط کلیه ها دفع شده و یا ممکن است سبب آسیب بیشتر کلیوی شوند.
زمان مراجعه به پزشک
فرد نباید ملاقات خود با پزشک را جهت معاینه درد کلیه یا درد پهلو به تعویق اندازد. با اینکه درد پهلو اغلب با مشکلات زمینه ای در ارتباط با کلیه دیده می شود، اما بیماری های دیگر بسیاری وجود دارند که می توانند دردی مشابه با درد کلیه را ایجاد کنند. در مواردی که سنگ کلیه بزرگ باشد پزشک عمل سنگ کلیه را پیشنهاد می دهد.
⚠️ چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنید؟
| علامت | احتمال |
|---|---|
| درد شدید + تب و لرز | 🔴 عفونت کلیه (اورژانس) |
| ادرار کاملاً خونی | 🔴 سنگ کلیه یا مشکل جدی |
| قطع کامل ادرار | 🔴 انسداد حالب (اورژانس) |
| درد شدید + استفراغ مکرر | 🔴 قولنج کلیوی |
| بیحسی ناگهانی پا + اختلال ادرار | 🔴 فشار شدید روی نخاع (اورژانس) |
پزشک می تواند به انجام تشخیصی دقیق از مشکلاتی زمینه ای که منجر به درد پهلو یا درد کلیه شده اند کمک کند. هر گونه بروز درد شدید در پهلو یا کلیه باید سریعا معاینه شود. علائم هشدار دهنده ای که بیانگر وجود بیماری کلیوی و منجر شدن آن به درد پهلو یا کلیه می باشند به شرح زیر هستند:
◀️ وجود پروتئین یا خون در ادرار
◀️ افزایش دفعات دفع ادرار مخصوصا در شب، یا مشکل و درد در هنگام ادرار
◀️ فشار خون بالا
◀️ تورم در دست ها و پاها و یا پف کردن نواحی اطراف چشم
◀️ آزمایشی که حاکی از میزان غیر عادی کراتینین، نیتروژن اوره خون یا میزان فیلتراسیون گلومرولی کمتر از 60 (میلی لیتر بر دقیقه بر متر مربع) باشد.
علاوه بر این، اگر فردی مبتلا به دیابت یا هرگونه بیماری مادرزادی باشد که منجر به اختلال در عملکرد کلیه می شود، باید از نظر بروز اختلالات عملکردی کلیه یا نارسایی کلیه بر طبق روال، توسط یک پزشک معاینه شود.
تشخیص بیماری های کلیوی
پزشک معمولا یک بررسی بر سابقه فرد و معاینه ای بدنی انجام خواهد داد. آزمایشات اولیه معمولا شامل یک آزمایش شمارش کامل سلول های خون (CBC)، عملکرد کلیه (کراتینین و BUN)، آزمایش ادرار و در صورت لزوم آزمایش بارداری می شوند. در صورتی که به فرد آسیبی ناشی از ضربه به قسمت پایینی کمرش وارد شده باشد، می توان به پارگی کلیه مشکوک شد.
در صورتی که پزشک به وجود سنگ کلیه مشکوک باشد، یک آزمایش سی تی اسکن (بدون تزریق ماده حاجب) یا سونوگرافی از کلیه انجام خواهد شد. انجام آزمایش اشعه ایکس از شکم نیز می تواند صورت گیرد، اما به طور معمول سی تی اسکن و سونوگرافی جایگزین آن می شوند.
بیشتر بدانید: زگیل معمولی در ناحیه تناسلی
از آنجایی که بیماران مبتلا به سنگ کلیه اغلب نیاز به تکرار تصویر برداری های اشعه ایکس دارند و یا چندین بار به سنگ کلیه مبتلا می شوند، سونوگرافی به دلیل نداشتن تشعشعات، روشی خوب جهت استفاده است. سی تی اسکن های شکمی لگنی با ماده حاجب یا تصویر برداری با تشدید امواج مغناطیسی (MRI) و آئورتوگرام، می توانند جهت تعیین و تمایز بیشتر بیماری های زمینه ای کلیوی یا عوامل غیر کلیوی درد پهلو استفاده شوند.
در صورتی که کلیه مشکوک به آسیب ناشی از یک ضربه باشد (مانند حادثه رانندگی، زخم ناشی از شلیک گلوله یا له شدگی ناشی از یک ضربه در فوتبال یا آسیب در محل کار) این آزمایشات به طور معمول انجام می شوند.
سخن پایانی :
درمان فوری درد کلیه خانگی یکی از مواردی است که برای افراد بسیار حائز اهمیت می باشد زیرا درد کلیه چپ یا درد کلیه راست می تواند باعث اختلالات شدید در زندگی روزمره شود. از این رو برای کمک به کاهش درد و بهبود سلامت کلیه باید بعضی از روش های درمان کلیه درد در خانه را رعایت کنید.
در درمان کلیه درد در خانه راهکارهای زیادی مثل استراحت کردن، نوشیدن مقدار زیادی مایعات، اجتناب از مصرف غذاهای مضر و … می توانند به کاهش درد کلیه کمک کنند.
دکتر ولی پور، متخصص اورولوژی در غرب تهران
