فهرست موضوعات
دیدن خون در ادرار می تواند ترسناک باشد. در بسیاری از موارد، علت خون در ادرار بی ضرر است. اما وجود خون در ادرار نیز می تواند نشانه یک بیماری جدی باشد. اگر خون کافی در ادرار وجود داشته باشد، ممکن است لخته ایجاد کند. لخته می تواند جریان ادرار را به طور کامل مسدود کند و باعث ایجاد درد شدید و عدم توانایی در ادرار کردن شود. خونریزی شدیدی که باعث ایجاد چنین لخته ای گردد، معمولاً در اثر آسیب به دستگاه ادراری ایجاد شده است.
ممکن است فردی برای چکاب خود به دکتر مراجعه و درخواست آزمایش کامل خون و ادرار کند و در بررسی آزمایش ادرار، وجود خون در ادرار تشخیص داده شود. در این موقع بیمار در هنگام تخلیه مثانه خود متوجه تغییر رنگ ادرار، سوزش ادرار و وجود خون در ادرار می شود. این خون ممکن است کاملاً شفاف بوده یا به صورت دفع لخته های متعدد خون باشد.
خون در ادرار (هماچوری) چیست؟
وجود خون در ادرار یا هماچوری، مشکلی شایع است که ممکن است در آزمایش ادرار پیدا شود یا ممکن است خودتان متوجه آن شوید. هماچوری نام پزشکی برای وجود سلول های خونی در ادرار است. ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی خون در ادرار را به صورت ناخالص، میکروسکوپی یا قطره ای برچسب گذاری می کنند.
عوامل ایجاد کننده ی لخته خون در ادرار
عوامل بسیار زیادی ممکن است علت وجود لخته خون در ادرار زنان و مردان باشند. برخی از آن ها عبارتند از:
عفونت مجاری ادرار:
هر گونه التهاب در مجاری ادراری به خصوص عفونت های کلیه و مثانه، میتواند باعث بروز هماچوری شود.
سنگ کلیه:
سنگ های کلیه در هنگام دفع می توانند موجب آسیب به دیواره ی حالب و مثانه شوند و این امر می تواند موجب پیدایش هماچوری شود.
آیا می دانید سنگ حالب چیست و چگونه درمان می شود؟ جهت کسب اطلاعات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید
تومورها:
تومورهای موجود در مثانه و کلیه، میتوانند باعث خونی شدن ادرار شوند.
زخم:
آسیب به قسمت های مختلف مجاری ادراری، از جمله عوامل مؤثر در پیدایش خون در ادرار است.
دارو:
پیشاب خونی میتواند تحت تأثیر مصرف برخی داروها نیز اتفاق افتد. داروهایی از قبیل هپارین، وارفارین، پنی سیلین و آسپیرین، نمونه ای از این داروها هستند.
اختلالات خونی:
اختلالات خونی عبارتند از برخی بیماری های خونی مانند هموفیلی و بیماری ویلبرند ( Willebrand ). استثنایی که وجود دارد مربوط به زمانی است که ممکن است مثانه پر از خون باشد و باعث لخته شدن خون و در نهایت انسداد مجرای ادراری شود، در این صورت احتمال بروز درد در ناحیه گرفتگی وجود دارد. علائم معمولا ناشی از علت هماچوری می باشند و بستگی به شرایط دارند.
جدول خلاصهی علل خون در ادرار
برای مرور سریع، مهمترین علل وجود خون در ادرار و توضیح کوتاه هرکدام را در جدول زیر آوردهایم:
| علت | توضیح کوتاه | شایع در |
|---|---|---|
| عفونت ادراری | التهاب مثانه یا کلیه همراه با سوزش ادرار | بیشتر زنان |
| سنگ کلیه و مثانه | آسیب به دیوارهی مجاری هنگام دفع سنگ | زنان و مردان |
| بزرگی یا عفونت پروستات | خونریزی ناشی از مشکلات پروستات | مردان |
| تومور کلیه یا مثانه | اغلب بدون درد، نیازمند بررسی فوری | سنین بالاتر |
| مصرف داروها | داروهای رقیقکنندهی خون مانند وارفارین و آسپیرین | زنان و مردان |
| ورزش سنگین | دویدن طولانی، معمولاً موقتی و بیخطر | ورزشکاران |
خون در ادرار زنان نشانه چیست؟
خون در ادرار زنان ممکن است نشان دهنده عفونت، بیماری کلیوی، اختلال خونی یا سایر شرایط مانند تومور باشد. آزمایشات احتمالی بیشتر عبارتند از: سونوگرافی یا سی تی اسکن کلیه، حالب و مثانه.
علت خون در ادرار زنان چیست؟
وجود و منشا لخته خون در هر جایی از دستگاه ادراری (مانند کلیه ها، مثانه، مجاری ادراری) می تواند باشد. تفاوت اصلی علت خون در زنان و مردان این است که در مردان، پروستات نیز میتواند یکی از منابع خونریزی باشد، در حالی که زنان پروستات ندارند. علت وجود خون در ادرار زنان می تواند شامل چند مورد باشد که در ادامه به توضیح آن می پردازیم
۱. وجود سنگ کلیه و یا مثانه :
سنگ های کلیه و مثانه معمولا بدون نشانه هستند مگر آنکه باعث انسداد و به طبع آن باعث درد و خونریزی شوند.
۲. التهاب بافت کلیه :
اگر لوله های تصفیه خون در کلیه ها ملتهب شوند ممکن است باعث بروز لخته خون در ادرار زنان گردد. به این نوع التهاب گلومرولونفریت گفته می شود که عواملی مانند دیابت، لوپوس، التهاب رگ های کوچک کلیه و … می تواند باعث آن شود.
۳. عفونت ادراری و سوزش ادرار :
عفونت باکتریایی یا ویروس می تواند از طریق مجاری ادراری و با شیوع کمتر از طریق خون، وارد دستگاه ادراری شود. در این موارد ممکن است سوزش ادرار، درد زیردل، عدم دفع کامل ادرار و .. نیز بوجود آید.
۴. مصرف برخی داروها :
برخی داروهایی که ممکن است باعث دفع خون در ادرار شوند مانند پنی سیلین، مصرف آنتی بیوتیک ها، وارفارین و …
۵. سایر موارد
ورزش های سنگین، دویدن مسافت های طولانی و .. می تواند باعث ایجاد لخته خون در ادرار شود.
لخته خون در ادرار مرد نشانه چیست؟
باید گفت که خیلی از آقایان این سوال را میپرسند. در جواب باید بگوییم تقریبا هم در زنان و هم در مردان علت ها می تواند یکسان باشد. در زیر چند نمونه از این علل را عنوان می کنیم:
گلومرولونفريت:
این اختلال اگر چندان شدید نباشد، ممکن است علائمی همراه نداشته باشد. در صورت بروز علائم، ممکن است شامل علائمی از قبیل ورم به خصوص در قسمت تحتانی، کاهش ادرار و فشار خون بالا شود.
عفونت کلیه و مثانه:
علائم آن بستگی به موقعیت عفونت دارد اما شامل تب و لرز، حالت تهوع و استفراغ، درد در ناحیه آلت تناسلی و مثانه، ادرار بیش از حد و درد و ناراحتی در هنگام ادرار میباشد.
عفونت پروستات:
درد در ناحیه ی پایین کمر، درد در هنگام انزال، وجود خون در منی و گاهی تب و لرز از جمله علائم عفونت پروستات هستند.
جراحی سرطان پروستات
تومور کلیه و مثانه:
بیشتر سرطان های کلیه و مثانه، درد به دنبال خود ندارند. برخی از علائم آنها شامل ادرار مکرر و درد در پایان ادرار میباشد.
سنگ کلیه:
زمانی که سنگ کلیه در میزنای گیر می افتد، موجب درد در ناحیه پشت، حالت تهوع و استفراغ، ادرار مکرر میشود.
مشکلات خونریزی:
این مشکل سبب خونریزی های غیر عادی در تمام بدن میشود و تنها شامل ادرار نمیباشد.
زخم:
شامل علائمی از قبیل خارش، ورم، زخم و سوراخ شدگی پوست میباشد.
چه زمانی خون در ادرار خطرناک است؟
دیدن خون در ادرار همیشه نشانهی بیماری جدی نیست، اما در برخی شرایط باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کرد. در موارد زیر حتماً پیگیری پزشکی لازم است:
- دفع لختههای خون یا قرمزی واضح ادرار.
- ناتوانی در ادرار کردن همراه با درد شدید.
- همراهی خون با تب، لرز، تهوع یا درد پهلو.
- تکرار خون در ادرار حتی اگر بدون درد باشد.
- خون در ادرار در افراد بالای ۵۰ سال یا سیگاری.
خون بدون درد در ادرار را هرگز نادیده نگیرید؛ گاهی نخستین نشانهی مشکلات جدی مثانه یا کلیه، خونریزی بدون درد است و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
علائم و نشانه های هماچوری چیست؟
در بیشتر مواقع هیچ نشانه ای به جز خون در ادرار وجود ندارد.در این حالت ممکن است پزشک آن را یک حالت عادی بداند و از شما درباره سایر نشانه های هماچوری مانند تکرر ادرار یا ادرار دردناک سوال بپرسد. چرا که با وقوع آنها باید فورا به پزشک مراجعه کنید. همچنین ممکن است شما حالت تهوع، استفراغ، تب و لرز یا درد در پشت یا پایین شکم داشته باشید.
تشخیص علت خون در ادرار
برای تشخیص هماچوری نیاز به نمونه ادرار برای آزمایش است. در زنان در مدت قاعدگی، ادرار ممکن است همراه با خون باشد به همین دلیل آزمایش ادرار باید در زمان دیگری انجام شود. زمانی که پزشک تائید کرد که بیمارش دارای هماچوری است، در مورد سابقه ی مصرف دارو خاص، سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری و سابقه ابتلا به بیماری های کلیوی، مثانه و اختلالات خونریزی سؤالاتی می پرسد. وی همچنین ممکن است سؤالاتی راجع به فعالیت شدید، علائم زخم و عفونت، درد در هنگام ادرار بپرسد.
نمونه ادرار به منظور تشخیص عفونت های کلیوی و مثانه و برای بررسی پروتئین، گلبول های سفید و گلبول های قرمز توسط آزمایشگاه بررسی میگردد. سپس براساس عامل احتمالی هماچوری، آزمایشهای بیشتر توسط پزشک تجویز میشود که بعضی از آنها شامل موارد زیر هستند:
- آزمایش ادرار
- سی تی اسکن از کلیه، میزنای و مثانه
- تصویربرداری توسط امواج فراصوت
- سیستوسکوپی
- آزمایش خون
شما می توانید مدارک خود را برای دکتر ولی پور ارسال کرده و با ایشان در زمینه ی علت ایجاد خون در ادار مشورت کنید:
پیشگیری از هماچوری
یکی از موارد پیشگیری از ابتلا به هماچوری، عدم انجام فعالیت های ورزشی سنگین است. به طور کلی نیز سبک زندگی سالم مانند ترک دخانیات، عدم مصرف مشروبات الکلی و داشتن رژیم غذایی سالم، بسیار مؤثر است. علاوه بر این توصیه میشود در روز حداقل 8 لیوان آب بنوشید و از مصرف دخانیات که از عوامل اصلی سرطان مجاری ادراری است، نیز خودداری نمایید.
بیشتر بخوانید: دفع سریع سنگ کلیه از حالب
درمان خون در ادرار
درمان بیماری هماچوری براساس نوع عامل آن تعیین میشود. به عنوان مثال در صورتی که عامل وجود خون در ادرار مصرف برخی داروها باشد، عدم مصرف آن دارو موجب بهبودی میگردد.
اگر وجود خون در ادرار تحت تأثیر عفونت و التهاب باشد، مصرف آنتی بیوتیک ها بسیار مؤثر خواهد بود. برخی دیگر از علل وجود خون در ادرار نیازمند درمان پیشرفته تری هستند، مانند:
سنگ کلیه:
سنگ های کوچک اغلب از طریق نوشیدن مایعات فراوان و از راه مجاری ادراری خارج میشوند. سنگ های بزرگ اما نیازمند عمل جراحی و خرد کردن هستند.
زخم:
درمان بستگی به شدت و نوع آسیب دارد. در موارد شدید ممکن است نیاز به عمل جراحی باشد.
تومور مثانه و کلیه:
درمان براساس نوع سرطان و میزان پیشرفت آن، همچنین سن و سلامت عمومی بیمار تعیین میشود. اصلی ترین روش های درمانی شامل جراحی، شیمی درمانی و پرتودرمانی هستند.
اختلالات خونریزی:
درمان نیز براساس نوع اختلالات خونریزی تعیین میشود.
افراد در معرض خطر ابتلا به لخته خون در ادرار
- بسیاری از مردان بالای ۵۰ سال ممکن است به این مشکل دچار شوند.
- عفونت در کلیه یکی از علل اصلی خون ادراری در کودکان می باشد.
- سابقه خانوادگی و ارثی بیماری های کلیوی یا سنگ کلیه ممکن است باعث ایجاد خونریزی ادراری شود.
- افرادی که ورزش های سنگین انجام می دهند و یا مسافت طولانی می دوند.
بیشتر بخوانید: عمل PCNL
عوارض لخته خون در ادرار
مانند سایر بیماری ها، لخته خون در ادرار عوارضی دارد، بنابراین در صورت بروز هر یک از این عوارض، بهتر است به پزشک مراجعه کنید، زیرا عفونت های درمان نشده در نهایت باعث نارسایی کلیه می شوند و در مردان حتی ممکن است منجر به سرطان پروستات شود. این عوارض عبارتند از:
1. درد در ناحیه شکم و پهلو
2. حالت تهوع
3. استفراغ
4. تب
5. لرزیدن
چه زمانی باید با پزشکم تماس بگیرم؟
شما هرگز نباید خون در ادرار را نادیده بگیرید. در صورت مشاهده خون در ادرار یا سایر علائم مرتبط با هماچوری، مهم است که با پزشک خود تماس بگیرید.
بیشتر بخوانید: درمان درد کلیه راست
سوالات متداول
علت خون در ادرار زنان نشانه چیست؟
در زنان، شایعترین علتها عفونت ادراری، سنگ کلیه یا مثانه، التهاب بافت کلیه و گاهی مصرف داروهای رقیقکنندهی خون است. در صورت تکرار، بررسی تخصصی لازم است.
لخته خون در ادرار مردان نشانه چیست؟
در مردان علاوه بر علل مشترک با زنان، مشکلات پروستات (بزرگی یا عفونت پروستات) نیز میتواند عامل خونریزی باشد. وجود لخته معمولاً نشانهی خونریزی قابلتوجه است و باید بررسی شود.
آیا خون در ادرار همیشه خطرناک است؟
خیر. بسیاری از موارد ناشی از عفونت یا فعالیت ورزشی سنگین و گذرا هستند. اما چون گاهی نشانهی بیماری جدی است، نباید آن را نادیده گرفت و بهتر است با پزشک مشورت شود.
خون در ادرار بدون درد نشانهی چیست؟
خون بدون درد میتواند نشانهی مشکلات مثانه یا کلیه باشد و گاهی اهمیت بیشتری از خون همراه با درد دارد. مراجعه به متخصص اورولوژی توصیه میشود.
برای خون در ادرار به کدام پزشک مراجعه کنیم؟
متخصص اورولوژی (کلیه و مجاری ادراری) پزشک مناسب برای بررسی و درمان خون در ادرار است.
