دکتر ولی پور
متخصص کلیه

عوامل خطر واریکوسل و بهترین راه های درمان آن

واریکوسل مانند واریس است اما به جای پاها در بیضه ها رخ می دهد. واریکوسل معمولا مشکلی جدی ایجاد نمی کند اما می تواند باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهد.

ابتلا به واریکوسل هنگامی اتفاق می افتد که سیاهرگ های موجود در کیسه بیضه در اثر اختلال عملکردی برخی دریچه های درگیر در پمپاژ خون متورم می شوند. واریکوسل حدود ۱۵ درصد مردان را به خود مبتلا می کند و اغلب در سنین ۱۵ تا ۲۵ سالگی رخ می دهد. واریکوسل به طور طبیعی یک بیضه را تحت تاثیر قرار می دهد که این بیضه معمولا بیضه چپ است. این مقاله عوامل، علائم و درمان های واریکوسل را بررسی خواهد کرد.

حقایقی کوتاه در مورد واریکوسل

تصور بر این است که واریکوسل در حدود ۱۵ درصد از مردان را مبتلا می کند که این مردان معمولا سنی بین ۱۵ تا ۲۵ سال دارند.

  • علت دقیق واریکوسل مشخص نیست اما می تواند مشابه علت واریس باشد.
  • واریکوسل معمولا با درد همراه نیست.
  • واریکوسل معمولا جدی نیست اما عوارض آن شامل مشکلات باروری می شوند.
  • در صورت وجود عوارض ممکن است به جراحی نیاز باشد.

علائم واریکوسل

واریکوسل چیست؟

واریکوسل تورم سیاهرگ های کیسه بیضه است. این سیاهرگ ها مانند سیاهرگ های موجود در پاهای افراد مبتلا به واریس هستند. واریکوسل نوعی سیاهرگ را تحت تاثیر قرار می دهد که به pampiniform plexus شناخته می شود.

چنین سیاهرگی در طناب اسپرم دیده می شود. این طناب شامل مجرای وازو دفران و شریان بیضه نیز می باشد. مجرای وازو دفران و شریان بیضه به ترتیب مجرای اسپرم بر و رگ آورنده خون به بیضه هستند. کار آمد ترین دما برای تولید اسپرم در حدود ۳۴٫۵ درجه سلسیوس یا ۹۴٫۱ درجه فارنهایت بوده و دمای استاندارد بدن یعنی ۳۷ درجه سلسیوس برای این کار مناسب نیست. این همان دلیلی است که بیضه ها از تنه جدا هستند. نقش اصلی سیاهرگ pampiniform plexus خنک کردن خون شریانی قبل از رسیدن به اسپرم ها می باشد. سیاهرگ این کار را به وسیله سیستمی به نام مبادله کننده گرما انجام می دهد. واریکوسل می تواند سبب اختلال در این سیستم خنک کننده شده و مانع تولید اسپرم با کیفیت توسط بیضه ها شود.

علائم واریکوسل

واریکوسل به ندرت سبب درد می شود اما در آن صورت درد ممکن است موارد زیر را شامل شود:

۱) هنگام ایستادن یا در حین فعالیت جسمانی درد افزایش می یابد.

۲) این درد ممکن است دردی شدید تا مبهم باشد.

۳) هنگام دراز کشیدن به پشت درد کاهش می یابد.

۴) درد با گذشت زمان بد تر می شود.

واریکوسل معمولا بدون علامت رشد می کند اما یک پزشک ممکن است در حین معاینه جسمانی متوجه وجود آن شود.

با این حال، فرد باید در صورت تجربه علائم پایین به پزشک مراجعه کند:

  • هرگونه تغییر در اندازه، شکل یا ظاهر بیضه ها
  • وجود یک توده
  • مشکلات باروری
  • تورم در کیسه بیضه
  • وجود سیاهرگ هایی که به طور غیر عادی بزرگ یا پیچیده هستند.

ناباروری

عوارض واریکوسل

در برخی موارد، واریکوسل می تواند منجر به ایجاد عوارض شود.

# ناباروری

ناباروری جدی ترین عارضه ای است که می تواند اتفاق افتد. این عارضه معمولا به این دلیل اتفاق می افتد که افزایش مقدار خون در آن ناحیه سبب افزایش دمای بیضه ها می شود. بین ۳۵ تا ۴۴ درصد از مردان مبتلا به ناباروی اولیه به واریکوسل ابتلا دارند. ناباروری اولیه زمانی است که یک زوج پس از ۱۲ ماه تلاش، موفق به بچه دار شدن نمی شوند.

واریکوسل ۴۵ تا ۸۱ درصد از مردان مبتلا به ناباروری ثانویه را تحت تاثیر قرار می دهد. ناباروری ثانویه زمانی است که یک زوج حداقل یک بار بچه دار شده اما دیگر قادر به داشتن فرزند بیش تر نیستند. تحقیقات در سال ۲۰۱۶ یافت کردند که از میان ۷۰۳۵ مرد جوان که از سال ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۰ ارزیابی شدند، ۱۵٫۷ درصد به واریکوسل مبتلا بودند. همچنین، مردان مبتلا به واریکوسل اسپرم هایی با کیفیت پایین تر داشتند. کارآمد ترین دما برای تولید اسپرم کمی پایین تر از دمای بدن است.

# کوچک شدن بیضه

واریکوسل می تواند به آتروفی یا کوچک شدن بیضه منجر شود. توبول های تولید کننده اسپرم قسمت اعظم بیضه ها را تشکیل می دهند. در صورت آسیب دیدن این توبول ها، ممکن است بیضه کوچک تر و نرم تر شود.

# عدم تعادل هورمونی

در اثر واکنش سلول ها به افزایش فشار، ممکن است تغییراتی در هورمون ها اتفاق افتد و سطخ هورمون LH افزایش یابد. این هورمون هم در مردان و هم در زنان وجود دارد اما مقدار آن در زنان بیش تر است. همچنین، ممکن است در این وضعیت، سطح هورمون تستوسترون غیر عادی شده و یا عادی باقی بماند.

عوامل واریکوسل

یک توضیح برای ابتلا به واریکوسل اختلال عملکرد دریچه های مجاری طناب اسپرم بر می باشد. این مجاری خون را به بیضه ها برده و از آن خارج می کنند. دلیل رخداد این مشکل کاملا مشخص نیست اما شبیه به علت واریس پا می باشد. دریچه های یک طرفه در سیاهرگ ها باید همواره به خون اجازه دهند تا به سمت قلب حرکت کند. دریچه هایی که مشکل دارند می توانند جریان خون را مختل کنند. در این وضعیت، خون به جای داشتن حرکتی روان به سمت قلب درون این رگ ها تجمع می یابد. این تجمع خون سبب اتساع یا بزرگ شدن سیاهرگ ها می شود. اختلال در جریان خون می تواند بیضه ها را مانند هر عضو دیگری از کارکرد مناسب خود بازدارد.

واریکوسل می تواند بر اساس موارد زیر طبقه بندی شود:

نوع فشار

در این وضعیت، سیاهرگ بیضه از خون پر شده و سبب به وجود آمدن سطح ۱ واریکوسل می شود.

نوع شنت

یک تجمع شدید خون سبب رسیدن آسیب به سیاهرگ بیضه و دیگر سیاهرگ ها شده که این آسیب سبب بزرگ تر شدن آن ها و ابتلا به واريکوسل سطح ۲ و ۳ می شود.

بیضه چپ احتمال بیش تری جهت ابتلا دارد. با این حال، در صورتی که حتی یک بیضه به واریکوسل دچار شود، این وضعیت می تواند تولید اسپرم در دو بیضه را تحت تاثیر قرار دهد.

عوامل خطر

عوامل خطر خاصی برای ابتلا به واریکوسل شناخته نشده است اما این بیماری معمولا بیش تر در دوران بلوغ رخ می دهد. در حالی که به نظر می رسد داشتن قدی بلند ابتلا به واریکوسل را افزایش می دهد، داشتن اضافه وزن ممکن است این خطر را کاهش دهد. قبلا تصور بر این بود که در صورت بچه دار شدن یک مرد، او دیگر به ناباروری دچار نخواهد شد اما در سال ۱۹۹۳، محققان به این نتیجه رسیدند که این گفته احتمالا نادرست است. همچنین، آن ها بیان کردند که خطر ناباروری می تواند همراه با گذشت زمان افزایش یابد. در صورتی که یک مرد بالای ۴۰ سال به واریکوسل دچار شود، به احتمال زیاد علت آن ناشی از مسدود شدن یک سیاهرگ بزرگ تر در ناحیه شکمی می باشد. این انسداد می تواند در اثر یک تومور کلیوی ایجاد شده باشد.

تشخیص واریکوسل

تشخیص واریکوسل

سه سطح واریکوسل وجود دارد:

سطح ۱: این مورد کوچک ترین نوع واریکوسل بوده که قابل دیدن نیست اما یک پزشک می تواند در هنگام استفاده از مانور والسالوا (یک روش) آن را احساس کند.

سطح ۲: این مورد نیز قابل دیدن نیست اما می شود آن را بدون استفاده از مانور والسالوا حس کرد.

سطح ۳: واریکوسل آشکار است.

در صورتی که واریکوسل به اندازه کافی بزرگ باشد می تواند هنگام لمس احساسی مانند کیسه ای پر از کرم داشته باشد.

واریکوسل تحت بالینی نوعی از واریکوسل است که فقط از طریق آزمایش های تصویر برداری قابل تشخیص است. این آزمایش ها می توانند ترموگرافی کیسه بیضه یا نوعی سونوگرافی به نام رفلاکس داپلر باشند.

آزمایش سونوگرافی می تواند کمک کند تا از عدم وجود دیگر عوامل احتمالی واریکوسل مانند وجود یک تومور بر روی سیاهرگ بیضه یا نزدیک آن مطمئن شد. آزمایش های احتمالی دیگر شامل آزمایش منی و آزمایش های هورمونی جهت تشخیص سطح بالای هورمون FSH (هورمون تحریک کننده فولیکول) و سطح پایین هورمون تستوسترون می باشند. در صورتی که پزشک به اختلال عملکرد بیضه ها مشکوک باشد می تواند انجام این آزمایش ها را توصیه کند. این مشکل معمولا سبب ایجاد خطر نمی شود اما در صورت مشاهده هر گونه تغییر در شکل، اندازه یا ثبات ناحیه تناسلی ضروری است که به پزشک مراجعه شود.

درمان واریکوسل

معمولا به جز در موارد زیر نیازی به درمان وجود ندارد:

  • درد و ناراحتی
  • پایین بودن تعداد اسپرم ها
  • ناباروری که برای حداقل دو سال ادامه داشته و علتی جز واریکوسل برای آن نمی توان یافت.

در این موارد، ممکن است عمل جراحی پیشنهاد شود.

عمل pcnl

جراحی

سه روش جراحی برای این افراد موجود است:

۱) واریکوسلکتومی

این مورد، جراحی بازی است که تحت بی حسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام می شود. در این روش جراح از طریق کشاله ران یا در برخی موارد از طریق شکم یا بالای ران به ناحیه مورد نظر دسترسی پیدا خواهد کرد. جراحان با استفاده از سونوگرافی و میکروسکوپ های جراحی، سیاهرگ های مشکل دار را بسته و خون را به وسیله عروق سالم دیگر هدایت می کنند. درد پس از جراحی معمولا خفیف بوده و فرد می تواند پس از مدت کمی به فعالیت های عادی خود بازگردد.

۲) جراحی لاپاراسکوپیک

در این جراحی، جراح برشی کوچک در ناحیه شکم ایجاد کرده و یک ابزار جراحی کوچک را به درون آن وارد می کند.

۳) آمبولیزاسیون پوستی

 در این روش رادیولوژیست یک لوله یا کاتتر را از طریق گردن یا کشاله ران به بدن بیمار وارد می کند. ابزار های لازم از درون این لوله عبور داده شده و جراح با استفاده از کویل ها یا مواد شیمیایی سیاهرگ ها را به وسیله زخم کردن مسدود می کند. این روش، مداخله ای با کم ترین سطح تهاجم است. این عمل می تواند بدون بستری انجام شده و دوره بهبود آن نسبتا کوتاه است.

خطرات جراحی

این عمل نسبتا ایمن است اما مانند هر جراحی دیگری خطراتی نیز به همراه دارد.

  • این خطرات شامل موارد زیر می شوند:
  • آسیب شریانی
  • آتروفی (تضعیف) بیش تر بیضه
  • عفونت
  • کبودی، تورم یا تجمع مایعات در آن ناحیه
  • درد شکمی

ترومبوز وریدی کلیوی نیز می تواند به ندرت اتفاق افتد. این وضعیت می تواند کلیه ها را تحت تاثیر قرار داده و نیاز به جراحی بیش تر باشد.

گاهی اوقات عروقی که برای انتقال خون انتخاب شده اند پس از جراحی متورم می شوند که در این صورت درمان های بیش تری ممکن است نیاز باشد.

درمان طبیعی

در صورتی که وخامت واریکوسل به حدی نیست که نیازمند جراحی باشد، پوشیدن یک لباس زیر حمایت کننده می تواند به کاهش درد کمک کند. با این که روش های درمانی جایگزین متعددی برای درمان تعداد کم اسپرم ها وجود دارند اما بهترین راه مشورت با یک پزشک است.

دکتر ولی پور، جراح و متخصص کلیه و اورولوژی

رزرو وقت

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.