دکتر ولی پور
متخصص و فوق تخصص اورولوژی

درمان و علل تشکیل سنگ مثانه

ممکن است کمی عجیب و غریب باشد، اما شما واقعا می توانید در مثانه خود سنگ داشته باشید!

سنگ مثانه توده های سختی است که از ادرار ساخته شده و در مردان بالای ۵۰ سال بیشتر شایع هستند. گاهی اوقات بدون هیچ گونه علایمی از بدن شما خارج می شوند و شما هرگز نمی توانید از وجود آن اطلاع داشته باشید. ولی در اغلب موارد ممکن است به هنگام تخلیه ادرار درد یا مشکلات دیگری ایجاد کنند. هنگامی که شما با این علایم مواجه می شوید می بایستی برای حذف آن اقدام نمایید.

چه عواملی باعث ایجاد سنگ در مثانه می شود؟

کار مثانه جمع آوری ادرار از کلیه  تا زمانی که شما نیازمند تخلیه آن باشید است. هنگامی که شما ادرار خود را تخلیه می کنید مثانه شما باید خالی باشد. ولی برخی مشکلات در سلامتی می تواند مانع از آن شود و شما ممکن است عمل دفع ادرار را با وجود مقداری ادرار در مثانه رها نمایید.

سپس برخی از موارد موجود در ادرار شروع به چسبیدن به همدیگر می کنند و کریستال هایی را تشکیل می دهند و این کریستال ها منجر به تولید سنگ مثانه می شود. عوامل زیادی وجود دارد که شما به واسطه آن مانع از تخلیه کامل مثانه خود می شوید دو مورد از معمول ترین آن ها به شرح زیر است:

افزایش ضخامت پروستات- (یک عضو در بدن مردان که وظیفه تولید اسپرم را بر عهده دارد.) با کهولت سن در مردان اغلب پروستات ضخیم می شود و می تواند بر لوله مجاری ادراری فشار وارد کند. هنگامی که این اتفاق می افتد مانند پیچ خوردگی در شلنگ ادرار نمی تواند به خوبی خارج شود و جاری گردد که منجر می شود تا مثانه سخت تر خالی شود.

آسیب عصبی- این حالت که به نام مثانه نوروژنیک معروف است حالتی است که در آن اعصاب مثانه به خوبی کار نمی کنند و ممکن است منجر به باقی ماندن ادرار در آن بشود.

عوامل دیگری وجود دارد که ممکن است منجر به مشکلاتی در تخلیه مثانه می شوند:

جراحی تقویت مثانه- بعضی از این افراد برای کمک به مشکلاتی مانند بی اختیاری ادرار که در آن حالت شما توانایی کنترل ادرار را ندارید؛ انجام این عمل به شما کمک می کند. انجام این عمل شانس شما برای سنگ مثانه را افزایش می دهد.

درد مثانه

دیورتیکولا مثانه- کیسه های کوچکی هستند که در مثانه شما شکل می گیرند. برخی از افراد به صورت مادرزادی آن را دارند و برخی دیگر به دلایل عفونت یا مسایل مربوط به پروستات به آن مبتلا شوند.

تورم مثانه. این حالت ممکن است به دلیل عفونت مجاری ادراری ایجاد شود.

فتق مثانه (سیستوسیل)- این حالت تنها در زنان اتفاق می افتد. بخشی از دیواره مثانه ضعیف می شود و به واژن (آلت تناسلی زنانه) سقوط می کند که می تواند مانعی برای ادرار باشد.

رژیم غذایی- یک رژیم غذایی با چربی، قند و نمک که کمبود ویتامین A و B نیز دارد، می تواند شانس گرفتن سنگ های مثانه را افزایش دهد، اگرچه این مورد در کشورهای در حال توسعه رایج است.

سنگ کلیه- این حالت با سنگ های مثانه تفاوت دارد ، اما یک سنگ کلیه کوچک می تواند از کلیه شما به مثانه منتقل شود و رشد کند.

تجهیزات پزشکی-  کریستال هایی که منجر به سنگ می شوند ممکن است روی تجهیزات پزشکی شکل بگیرند این تجهیزات می تواند مانند سوند (لوله نازک که برای تخلیه مثانه استفاده می شود) باشد.

علایم سنگ مثانه

برخی از سنگ مثانه ها مشکلی ایجاد نمی کنند. اما اغلب اوقات، آنها دیواره های مثانه را تحریک می کنند یا مانع خروج ادرار می شوند. در صورتی که این علایم در شما موجود باشد ممکن است:

  • در ادرار شما خون موجود باشد
  • به هنگام دفع ادرار احساس سوزش و درد داشته باشید
  • دفع ادرار سخت باشد یا دفع ادرار به صورت پیوسته نباشد (یعنی وسط آن قطع بشود)
  • در قسمت پایین شکم درد داشته باشید و برای مردان ممکن است در آلت و بیضه ها درد احساس شود.
  • دفع ادرار به خصوص در شب زیاد باشد
  • ادرار بیش از حد نرمال تیره رنگ باشد

سنگ مثانه

تشخیص و آزمایشات سنگ مثانه

دکتر از شما درباره هر کدام از علایم بالا سوالاتی می پرسد و کار خود را با بررسی فیزیکی بدن شروع می کند و پایین شکمتان را برای بررسی مثانه لمس می کند. شما ممکن است بعدا موارد زیر را انجام دهید:

سيستوسکوپی- پزشک لوله کوچکی به همراه دوربین روی آن را که سیتوسکوپ نامیده می شود در مجاری ادراری شما قرار می دهد و آن را تا زمانی که به مثانه برسد فشار می دهد تا بتواند سنگ را ببیند.

تصویربرداری- این امر به دکتر در تعیین محل سنگ و اندازه آن کمک می کند و مشاهده می شود که آیا سنگ مانع خروج ادرار شده است یا خیر. پزشک شما ممکن است از اشعه ایکس، CT یا امواج فراصوت استفاده نماید.

آزمایش ادرار- پزشک ادرار شما را از وجود هرگونه عامل غیر معمول بررسی می کند و عفونت مجاری ادراری را بررسی می کند.

درمان سنگ مثانه

در صورتی که سنگ مثانه شما کوچک باشد با نوشیدن آب بسیار می توانید آن را دفع نمایید ولی در صورتی که شما امکان دفع ادرار خود را ندارید این راه امکان پذیر نیست.

اگر سنگ خود به خود دفع نگردد پزشک ممکن است به شما پیشنهاداتی بدهد :

شکستن سنگ به قطعات ریزتر- این روش که سیتولثولاپاکسی (cystolitholapaxy) نامیده می شود پزشک ابتدا از یک سیتوسکوپ برای تعیین محل سنگ استفاده می کند سپس از امواج فراصوت، لیزر یا برخی دیگر ابزار در سیتوسکوپ برای شکستن سنگ و تبدیل آن به قطعات ریزتر استفاده می کند.

جراحی- در صورتی که سنگ بزرگ باشد که نتوان آن را شکست ممکن است پزشک مجبو به باز کردن مثانه و خارج کردن آن باشد.

پیشگیری از سنگ مثانه

در حالت ایده ال شما با رعایت مواردی که منجر به آن می شوند می توانید از آن جلوگیری نمایید که همواره امکان پذیر نیست اما گزینه هایی وجود دارد:

  • دیورتیکولا مثانه: شما می توانید عمل جراحی برای برادشتن آن انجام دهید. درمان پروستات بزرگ شده ممکن است گاهی اوقات باعث جلوگیری از تشکیل دیورتیکولا شود.
  • مردان با پروستات با اندازه بیش از حد معمول: درمان دارویی یا جراحی می تواند کارساز باشد.
  • آسیب به عصب: درمان دارویی یا استفاده از سوند دیگر می تواند شانس ابتلا به سنگ مثانه را کاهش دهد.
  • زنان دارای فتق مثانه: ممکن است نیاز به عمل جراحی باشد تا از مثانه و دیگر اعضای وابسته به لگن محافظت شود.

فارغ از این موارد، به اندازه کافی آب بیاشامید تا به واسطه آن از تشکیل کریستال ها درون مثانه جلوگیری کنید و میزان آب مصرفی روزانه را از پزشک خود بپرسید.

در صورتی که مشکلی در دفع ادرار نظیر سوزش، درد، دفع ادرار بیش از حد و توفق ادرار و شروع دوباره دفع آن به مقدار زیاد دارید حتما با پزشک خود مشورت کنید.

دکتر ولی پور، جراح و متخصص کلیه و اورولوژی

رزرو وقت

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.