دیالیز چیست و چگونه می تواند کمک کند؟

افرادی که کلیه های از کار افتاده یا آسیب دیده دارند، برای از بین بردن مواد زائد و آب ناخواسته از خون، مشکل خواهند داشت. دیالیز، یک روش مصنوعی برای انجام این فرآیند می باشد. دیالیز کلیه جایگزین کار طبیعی کلیه ها می باشد، بنابراین به عنوان درمان جایگزین کلیه نیز شناخته می شود. کلیه های سالم میزان آب و مواد معدنی بدن را تنظیم می کنند و مواد زائد را از بین می برند. کلیه ها مواد خاصی که در متابولیسم مهم هستند، را ترشح می کند، اما دیالیز کلیه توانایی این کار را ندارد.

دیالیز چیست

کلیه های یک فرد سالم روزانه حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ لیتر خون را فیلتر می کنند. اگر کلیه ها به درستی کار نکنند، مواد زائد در خون تجمع می یابند که می تواند منجر به کما و مرگ شود. علت آن ممکن است یک بیماری مزمن یا آسیب کوتاه مدت باشد که کلیه ها را تحت تأثیر قرار می دهد. دیالیز، از زیاد شدن سطح مواد زائد موجود در خون، به سطح خطرناک جلوگیری می کند. همچنین می تواند سموم یا دارو ها را در شرایط اورژانسی از خون خارج کند.

انواع دیالیز چیست؟

دیالیز انواع مختلفی دارد.

سه روش اصلی آن عبارتند از:

انتخاب هرکدام از این روش ها به عواملی مانند وضعیت بیمار، در دسترس بودن روش ها و هزینه آن ها بستگی دارد. در همودیالیز، خون در خارج از بدن و از طریق دستگاهی با فیلترهای خاص گردش می کند. خون از طریق یک لوله انعطاف پذیر به نام کاتتر از ورید بیمار خارج می شود. فیلتر ها مانند کلیه ها، مواد زائد موجود در خون را از بین می برند. سپس خون فیلتر شده از طریق کاتتر دیگری به بیمار باز می گردد. این سیستم مانند کلیه مصنوعی عمل می کند.

همودیالیز چیست

افرادی که قرار است همودیالیز شوند، نیاز به یک جراحی، برای بزرگ شدن رگ خونی (معمولاً در بازو) دارند. بزرگ شدن ورید، امکان قرار دادن کاتترها را فراهم می کند. همودیالیز معمولاً سه بار در هفته و به مدت ۳ تا ۴ ساعت در روز انجام می شود و بستگی به میزان عملکرد کلیه ها و میزان افزایش آب بدن بیمار ،در بین درمان ها دارد. همودیالیز را می توان در یک مرکز دیالیز ویژه در بیمارستان یا در خانه انجام داد. افرادی که در خانه دیالیز می شوند، باید از کاری که انجام می دهند دقیق اطلاع داشته باشند. اگر فردی از انجام دیالیز کلیه در خانه اطمینان ندارد، بهتر است آن را در بیمارستان انجام دهد.

همودیالیز خانگی برای افرادی مناسب است که:

دیالیز صفاقی

همودیالیز با فیلتر کردن خون، مواد زائد را از بین می برد، اما دیالیز صفاقی از طریق انتشار عمل می کند. در دیالیز صفاقی، یک محلول استریل دیالیز، غنی از مواد معدنی و گلوکز، از طریق لوله ای به داخل حفره صفاقی که روده را احاطه کرده است، هدایت می شود. غشای صفاقی، یک غشا نیمه نفوذ پذیر است. دیالیز صفاقی از قابلیت فیلتراسیون طبیعی صفاق، پوشش داخلی شکم، برای فیلتر کردن مواد زائد از خون استفاده می کند. محلول دیالیز کلیه مدتی در حفره صفاقی باقی می ماند، بنابراین می تواند مواد زائد را جذب کند. سپس از طریق لوله تخلیه شده و دور ریخته می شود.

این تعویض یا چرخه، به طور معمول چندین بار در طول روز تکرار می شود و می توان آن را یک شبه با یک سیستم خودکار انجام داد. از بین بردن آب ناخواسته یا اولترافیلتراسیون از طریق اسمز اتفاق می افتد. محلول دیالیز غلظت بالایی از گلوکز دارد و این امر باعث فایجاد شار اسمزی می شود. این فشار باعث حرکت مایعات از خون به داخل محلول دیالیز می شود. در نتیجه، مایع بیشتری نسبت به مقدار وارد شده، تخلیه می شود.

دیالیز صفاقی

دیالیز صفاقی نسبت به همودیالیز کارایی کمتری دارد. مدت زمان بیشتری طول می کشد و تقریباً همان مقدار مواد زائد، نمک و آب را از بین می برد. با این حال، دیالیز صفاقی به بیماران آزادی و استقلال بیشتری می دهد، زیرا این کار را می توانند در خانه انجام دهند. این کار در سفر با حداقل تجهیزات تخصصی نیز قابل انجام است.

دو نوع دیالیز صفاقی وجود دارد

دیالیز صفاقی مداوم سرپایی به هیچ دستگاهی احتیاج ندارد و بیمار یا مراقب وی می تواند این کار را انجام دهد. محلول دیالیز تا ۸ ساعت در شکم باقی می ماند و بلافاصله با محلول تازه جایگزین می شود. این کار را باید روزانه، چهار یا پنج بار انجام داد. دیالیز صفاقی مداوم چرخه ای یا دیالیز صفاقی خودکار از دستگاهی برای تعویض مایعات استفاده می کند. این کار به طور کلی هر شب و زمانی که بیمار می خوابد، انجام می شود.

هربار دیالیز حدود ۱۰ تا ۱۲ ساعت طول می کشد. پس از اتمام، اکثر افراد در طول روز مایعات را درون شکم خود نگه می دارند. برخی از بیماران ممکن است در طول روز به تعویض دیگری نیاز داشته باشند. دیالیز صفاقی گزینه مناسبی برای بیمارانی است که همودیالیز برای آن ها بیش از حد طاقت فرسا می باشد مانند افراد مسن، نوزادان و کودکان. این کار در هنگام مسافرت نیز انجام می شود، بنابراین برای افرادی که کار می کنند یا به مدرسه می روند، راحت تر است.

اگر دیالیز جواب ندهد چه می شود

از آنجایی که دیالیز روشی برای دفع مواد زائد خون است، بدون دیالیز سموم در خون تجمع پیدا کرده و باعث ایجاد وضعیتی به نام اورمی (بالا بودن اوره خون) می شود. این وضعیت می تواند منجر به کما و حتی مرگ شود. برای کنترل علائم اورمی، بیمار دارو های لازم و ضروری را دریافت می کند. با توجه به سرعت تجمع سموم در خون و وضعیت کلی سلامت بیمار، ممکن است طی چند روز تا چند هفته، فرد از بین برود. در صورت جواب ندادن دیالیز، پیوند کلیه می تواند جایگزینی برای دیالیز درمانی باشد.

درمان جایگزین مداوم کلیه

دیالیز کلیه می تواند متناوب یا مداوم باشد. یک جلسه دیالیز متناوب تا ۶ ساعت به طول می انجامد، اما درمان های جایگزین مداوم کلیه برای استفاده ۲۴ ساعته در بخش مراقبت های ویژه (ICU) طراحی شده است.

درمان جایگزین مداوم کلیه

دیالیز موقت چیست؟

گاهی دیالیز برای مدت زمان محدودی انجام می شود.

افرادی که به دیالیز موقت نیاز دانرند عبارتنداز:

  • بیماری کلیوی ناگهانی یا حاد داشته اند
  • مواد سمی یا بیش از حد دارو مصرف کرده اند
  • به کلیه آن ها آسیب یا صدمه وارد شده باشد
  • به بیماری مزمن قلبی مبتلا باشند.

خطرات و عوارض دیالیز

در برخی موارد، کلیه ها بهبود می یابند و نیازی به درمان بیشتری ندارند.

آیا دیالیز جایگزین کلیه ها می باشد؟

دیالیز به بیمارانی که کلیه از کار افتاده دارند کمک می کند اما به اندازه کلیه طبیعی کارآمد نیست. بیمارانی که دیالیز می شوند باید مراقب میزان و مقدار نوشیدن و خوردن خود باشند و باید هم زمان داروهایی را مصرف کنند. بسیاری از افرادی که دیالیز کلیه می شوند می توانند کار کنند، زندگی عادی داشته و سفر کنند، به شرطی که درمان دیالیز در محل امکان پذیر باشد. زنانی که دیالیز می کنند به طور معمول در بارداری مشکل دارند. بیش تر بودن مواد زائد در بدن نسبت به کلیه های طبیعی، باعث اختلال در باروری می شود.

زنانی که در حین دیالیز باردار می شوند، احتمالاً در طول بارداری به افزایش تعداد دیالیز نیاز خواهند داشت. اگر یک زن پیوند کلیه موفقیت آمیز داشته باشد، باروری او به حالت طبیعی برمی گردد. دیالیز تاثیر کمی نیز بر روی باروری مردان دارد، اما کمتر از باروری زنان می باشد.

دیالیز

علائم نارسایی کلیه

علائم نارسایی کلیه ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • خستگی
  • افزایش نیاز مکرر به ادرار کردن، به خصوص در شب
  • خارش پوست
  • اختلال نعوظ
  • حالت تهوع
  • تنگی نفس
  • احتباس آب، منجر به تورم پا، دست ها و مچ پا می شود
  • خون در ادرار
  • پروتئین در ادرار

عوارض دیالیز چیست؟

افرادی که نیاز به دیالیز دارند، ممکن است موارد زیر را تجربه کنند:

  • گرفتگی عضلات
  • خارش پوست، که اغلب قبل یا بعد از دیالیز بدتر می شود
  • فشار خون پایین، به ویژه در افراد دیابتی
  • مشکلات خواب، گاهی به دلیل خارش، بی قراری پاها، یا وقفه های کوچک در تنفس به نام آپنه
  • اضافه بار مایعات، بنابراین بیماران باید روزانه مقدار مشخصی مایع مصرف کنند
  • عفونت یا تورم در محل کاتتر دیالیز
  • افسردگی و نوسانات خلقی

بیماری های کلیوی بسیار جدی می باشند. در افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیه، بعید است کلیه ها بهبود یابند، اما دیالیز می تواند حال عمومی را بهبود داده و عمر آن ها را تا ۲۰ سال یا بیشتر طولانی کند.

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 24 ساعت پس ثبت سوال از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر مریم شنبه ۱۰ مهر ۰( 2 هفته پیش) تعداد بازدید: 12 مشاهده پرسش
    سلام دکتر
    پدرم ۶۳ ساله هست و تقریبا ۶ ماهه با سطح کراتینه ۶ و ۷ متغییر دیالیز میشه اما پتاسیم و دیگر مواردش نرمال هست اما اکثر ا وقات بعد از هربار دیالیز حالش بد میشه این اواخر هم همش احساس سردی و لرز داره در بدنش از کتتر هم استفاده میکنه دلیلش چی میتونه باشه ممنون میشم
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور شنبه ۱۰ مهر ۰( 2 هفته پیش)

      به فوق تخصص نفرولوژی مراجعه کنید و به فکر پیوند کلیه باشین 

  • تصویر کاربر بهناز یکشنبه ۳۱ مرداد ۰( 1 ماه پیش) تعداد بازدید: 26 مشاهده پرسش
    سلام زن پدرم 55ساله دارای دیابت می‌باشد میخوام بدونم دیالیز برای ایشان تاکی جواب میده ؟ آیا پیوند کلیه برای ایشان موفقیت آمیز خواهد بود
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۳۱ مرداد ۰( 1 ماه پیش)

      همه چیز دست خداست و غیر قابل پیش بینی 

  • تصویر کاربر محمد جمعه ۱۵ مرداد ۰( 2 ماه پیش) تعداد بازدید: 20 مشاهده پرسش
    سلام عمرزهی هستم از ایرانشهر برادرم نارسای کلیه داره ۲ سال هست دیالیز میشه ۲۶سال سن داره گفتن پاید پیوند کلیه باشه وضع مالی خوبی نداریم ثبت نام هم نکردیم دیالیز میشه هفته ۳ بار چقدر عمر میکنه اگه نه مجبورم از خودم را یک کلیه اهدا کنم براش گروه خونی یکیه مشکل هر دو مان پیدا نمیکنیم منظورم طول عمر دیالیز چقدر هست ۲۶ سال داره خود به خود هر دو کلیه هاش از کار افتادن
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور جمعه ۱۵ مرداد ۰( 2 ماه پیش)

      عمر دست خداست ولی زیر دیالیز نمیشه گفت چقدر عمر میکنه با پیوند هم نمیشه گفت چقدر عمر میکنه خلاصه خیلی سخته تصمیم گیری کسی که کلیه اهدا هم می کنه ممکنه به مشکل بخوره یا نخوره

  • تصویر کاربر فرشته یکشنبه ۱۰ مرداد ۰( 2 ماه پیش) تعداد بازدید: 22 مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر آقای دکتر خسته نباشید
    مادر من طبق بررسی های انجام شده ۴۰ درصد کلیه هاشون کار میکنن وخیلی حالشون بده من ازنگرانی دارم میمیرم میشه ایشون دیالیز انجام بدن؟لطفا راهنمایی کنید .سپاس
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۱۰ مرداد ۰( 2 ماه پیش)

      به فوق تخصص نفرولوژی مراجعه کنید 

  • تصویر کاربر اسدی دوشنبه ۲۱ تیر ۰( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 38 مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر وقت بخیر. مادر بنده حدود ۶ جلسه همودیالیز از طریق پرمیکت انجام دادند، قبل از دیالیز کراتین‌شون حدو ۸ونیم بود بعد از ۳جلسه کراتین به۶رسید ولی جلسه پنجم که آزمایش دادند کراتین دوباره به۸رسید. بنظر شما دیالیز تا چه مدت باید ادامه پیدا کنه؟ونیازی به پیوند هست؟
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۲۱ تیر ۰( 3 ماه پیش)

      ۳ ماه باید صبر کنید تا جواب شما مشخص بشه اگر طی سه ماه از دیالیز رها شدن که هیچ اگه نشدن دیگه رها شدن ازش ی کم غیر ممکنه و به فکر پیوند باشین 

  • تصویر کاربر زرین دوشنبه ۱۴ تیر ۰( 3 ماه پیش) تعداد بازدید: 33 مشاهده پرسش
    پسر 15 ساله باتشخیص اچ یواس چهارماهه دیالیز میشه سونو کلیه کاملا نرماله امیدی به برگشت کلیه هست سه ماه پیش ایلوستومی شد ویکماه پیش ایلوستومی رو بستن الان روزانه 350 سی سی ادرار داره
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۱۴ تیر ۰( 3 ماه پیش)

      به فوق تخصص نفرولوژی اطفال مراجعه کنید 

  • تصویر کاربر علی دوشنبه ۱۷ خرداد ۰( 4 ماه پیش) تعداد بازدید: 33 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر پدرم 62سال سن دارد و همراه باکم کاربودن کلیه ها بیماری نقرص وپروستات دارد 5ماه دارومصرف کردن ولی بهبود حاصل نشدوالان حدود 1ماه است که دیالیز میشود بهبود نیافت وسرگیجه داردو بی حال میشود وصورتش باد میکندآقای دکتر راهی برای کارکردن کلیه ی پدرم هس
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۱۷ خرداد ۰( 4 ماه پیش)

      اجر نارسایی کلیه در اثر پروستات است باید سوند بذاریم یک هفته ببینیم کراتینین کاهش می یابد یا خیر 

  • تصویر کاربر محمود یکشنبه ۲ خرداد ۰( 4 ماه پیش) تعداد بازدید: 52 مشاهده پرسش
    بیمار۶۳ساله مذکر هستم که عمل باز قلب ۱۱سال پیش انجام دادم،کلیه هایم در اسارت آسیب دید و به سنگ سازی دچار گردید و تا چند سال پیش ادامه داشت.به علت تنگی نفس در بیمارستان نیکان بستری شدم و تشخیص از کار افتادن کلیه و جمع شدن آب در ریه اعلام گردید.اب ریه تخلیه و عمل فیستول گذاری در دست چپ انجام گردید و به مصرف کم آب توصیه شدم.در ضمن دفع کراتینه به میزان ۷را دارم.ایا دیالیز باعث میشود که کلیه هایم دوباره شروع بکار کند؟ممنون از حسن توجه شما.خدا زحمات شما را بر ما حلال فرماید.امین.
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۲ خرداد ۰( 4 ماه پیش)

      اگر تا ۳ ماه از شروع دیالیز کلیه ها راه نیوفته به فکر پیوند کلیه باشید 

  • تصویر کاربر محمود یکشنبه ۲ خرداد ۰( 4 ماه پیش) تعداد بازدید: 56 مشاهده پرسش
    بیمار۶۳ساله مذکر هستم که عمل باز قلب ۱۱سال پیش انجام دادم،کلیه هایم در اسارت آسیب دید و به سنگ سازی دچار گردید و تا چند سال پیش ادامه داشت.به علت تنگی نفس در بیمارستان نیکان بستری شدم و تشخیص از کار افتادن کلیه و جمع شدن آب در ریه اعلام گردید.اب ریه تخلیه و عمل فیستول گذاری در دست چپ انجام گردید و به مصرف کم آب توصیه شدم.در ضمن دفع کراتینه به میزان ۷را دارم.ایا دیالیز باعث میشود که کلیه هایم دوباره شروع بکار کند؟ممنون از حسن توجه شما.خدا زحمات شما را بر ما حلال فرماید.امین.
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۲ خرداد ۰( 4 ماه پیش)

      اگر تا ۳ ماه از شروع دیالیز کلیه ها راه نیوفته به فکر پیوند کلیه باشید 

  • تصویر کاربر محمود یکشنبه ۲ خرداد ۰( 4 ماه پیش) تعداد بازدید: 52 مشاهده پرسش
    بیمار۶۳ساله مذکر هستم که عمل باز قلب ۱۱سال پیش انجام دادم،کلیه هایم در اسارت آسیب دید و به سنگ سازی دچار گردید و تا چند سال پیش ادامه داشت.به علت تنگی نفس در بیمارستان نیکان بستری شدم و تشخیص از کار افتادن کلیه و جمع شدن آب در ریه اعلام گردید.اب ریه تخلیه و عمل فیستول گذاری در دست چپ انجام گردید و به مصرف کم آب توصیه شدم.در ضمن دفع کراتینه به میزان ۷را دارم.ایا دیالیز باعث میشود که کلیه هایم دوباره شروع بکار کند؟ممنون از حسن توجه شما.خدا زحمات شما را بر ما حلال فرماید.امین.
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۲ خرداد ۰( 4 ماه پیش)

      اگر تا ۳ ماه از شروع دیالیز کلیه ها راه نیوفته به فکر پیوند کلیه باشید 

درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر