فهرست موضوعات
بسیاری از افراد با شنیدن نام این بیماری دچار وحشت میشوند، اما سوال اصلی اینجاست که آیا تمام انواع این عارضه نگرانکننده هستند؟ در واقع، تشخیص اینکه کدام زگیل تناسلی خطرناک است و کدام یک صرفاً یک ضایعه پوستی ساده محسوب میشود، کلید اصلی مدیریت این بیماری است. ویروس پاپیلومای انسانی یا همان HPV دارای بیش از ۲۰۰ سویه مختلف است که تنها تعداد محدودی از آنها در دسته «پرخطر» قرار میگیرند. در این مقاله به بررسی دقیق تفاوتها، علائم و روشهای مقابله با انواع خطرناک این ویروس میپردازیم.
تفاوت ویروس HPV کمخطر و پرخطر در چیست؟
زمانی که صحبت از زگیل تناسلی خطرناک به میان میآید، منظور ما سویههایی از ویروس است که توانایی تغییر ساختار سلولی را دارند. ویروسهای HPV به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
۱. سویههای کمخطر (Low-Risk): این تیپها، مانند تیپ ۶ و ۱۱، عامل ایجاد بیش از ۹۰ درصد زگیلهای ظاهری هستند. این زگیلها با اینکه از نظر زیبایی و روانی آزاردهنده میباشند، اما به ندرت منجر به سرطان میشوند.
۲. سویههای پرخطر (High-Risk): این سویهها، به ویژه تیپ ۱۶ و ۱۸، اغلب هیچ زگیل یا ضایعه مشهودی ایجاد نمیکنند. خطر اصلی همینجاست؛ ویروس به صورت خاموش در بدن فعالیت کرده و در صورت عدم درمان، طی سالها منجر به دیسپلازی (تغییرات پیشسرطانی) و در نهایت سرطان دهانه رحم، واژن، مقعد یا گلو میشود.
کدام تیپهای زگیل تناسلی خطرناک محسوب میشوند؟
در دنیای پزشکی، تیپهای ۱۶ و ۱۸ به عنوان اصلیترین عامل سرطان شناخته میشوند. این دو تیپ مسئول حدود ۷۰ درصد از موارد سرطان دهانه رحم در جهان هستند. اما لیست زگیل تناسلی خطرناک به همینجا ختم نمیشود. تیپهای دیگری مانند ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸ نیز در رده پرخطر قرار دارند. نکته بسیار مهم این است که شما نمیتوانید با چشم غیرمسلح متوجه شوید که به کدام تیپ مبتلا هستید. در واقع، بسیاری از افرادی که به سرطانهای ناشی از HPV مبتلا میشوند، هرگز در زندگی خود زگیل مشهودی نداشتهاند. این ویروسها مستقیماً به دیانای سلولهای میزبان نفوذ کرده و فرآیند تکثیر سلولی را از کنترل خارج میکنند.
علائم زگیل تناسلی خطرناک
از آنجا که انواع پرخطر معمولاً ضایعه پوستی ایجاد نمیکنند، علائم آنها متفاوت است. اگر سیستم ایمنی نتواند ویروس را دفع کند، تغییرات سلولی آغاز شده و ممکن است علائم زیر بروز کند:
- خونریزی غیرطبیعی واژینال (به خصوص بعد از رابطه جنسی).
- ترشحات بدبو و غیرمعمول.
- درد در ناحیه لگن که با سیکل قاعدگی مرتبط نیست.
- تغییر در عادات دفع یا خونریزی مقعدی (در موارد درگیری ناحیه آنال).
- گلودرد مزمن یا تغییر صدا (در صورت انتقال ویروس به ناحیه دهانی-حلقی). اگر هر یک از این موارد را مشاهده کردید، نباید منتظر بروز زگیل بمانید، چرا که زگیل تناسلی خطرناک کار خود را در لایههای عمقی پوست و مخاط انجام میدهد.
روشهای تشخیص دقیق سویههای پرخطر
تشخیص این موضوع از طریق روشهای کلینیکی پیشرفته میسر است:
۱. تست پاپ اسمیر: این تست به دنبال خود ویروس نیست، بلکه تغییرات سلولی ناشی از ویروس را در دهانه رحم شناسایی میکند.
۲. تست HPV DNA: این دقیقترین روش است. در این آزمایش، نمونهبرداری از سلولهای ناحیه انجام شده و در آزمایشگاه مشخص میشود که آیا دیانای سویههای پرخطر (مثل ۱۶ یا ۱۸) در بدن حضور دارد یا خیر.
۳. کولپوسکوپی: اگر تستهای قبلی مثبت یا مشکوک باشند، پزشک با استفاده از دستگاهی به نام کولپوسکوپ، بافتها را با بزرگنمایی زیاد بررسی میکند تا مناطق مشکوک به پیشسرطان را بیابد.
راههای انتقال و پیشگیری از انواع خطرناک
بسیاری تصور میکنند کاندوم سد محکمی در برابر زگیل تناسلی خطرناک است. اگرچه کاندوم ریسک انتقال را به شدت کاهش میدهد، اما به دلیل اینکه ویروس از طریق تماس پوست با پوست ناحیه تناسلی (حتی نواحی که کاندوم پوشش نمیدهد) منتقل میشود، ایمنی ۱۰۰ درصدی ایجاد نمیکند. بهترین راه پیشگیری، واکسیناسیون است. واکسنهایی مانند واکسن گارداسیل (Gardasil) بدن را در برابر تیپهای اصلی پرخطر و کمخطر بیمه میکنند. علاوه بر واکسن، داشتن شریک جنسی واحد و انجام چکاپهای سالانه برای زنان و مردان، از تبدیل شدن یک عفونت ساده به یک بیماری کشنده جلوگیری میکند.
درمان زگیل تناسلی خطرناک
باید صادقانه گفت که هنوز دارویی برای کشتن قطعی ویروس HPV در بدن وجود ندارد. درمانها بر روی «حذف ضایعات» یا «سلولهای تغییر یافته» تمرکز دارند. اگر دچار سویههای پرخطر شدهاید و تغییرات سلولی شروع شده باشد، پزشک ممکن است از روشهای زیر استفاده کند:
- روش LEEP: برداشتن لایهای از بافت تغییر یافته دهانه رحم با استفاده از حلقه الکتریکی.
- کرایوتراپی زگیل تناسلی: منجمد کردن سلولهای غیرطبیعی.
- جراحی لیزر: تخریب بافتهای آلوده به ویروس با دقت بالا. هدف از تمام این درمانها این است که اجازه ندهیم زگیل تناسلی خطرناک به مرحله سرطانی برسد. سیستم ایمنی بدن در بسیاری از افراد (حدود ۹۰ درصد موارد) میتواند طی دو سال ویروس را سرکوب کند، اما در افراد با ایمنی ضعیف یا سویههای بسیار تهاجمی، مداخله پزشکی ضروری است.
نقش سیستم ایمنی و سبک زندگی در کنترل بیماری
سیستم ایمنی شما بزرگترین دشمن ویروس است. تحقیقات نشان داده که افراد سیگاری به مراتب سختتر از دیگران میتوانند ویروسهای زگیل تناسلی خطرناک را از بدن خود دفع کنند. سیگار کشیدن باعث تضعیف پاسخ ایمنی در بافت مخاطی ناحیه تناسلی میشود. مصرف ویتامینهای گروه B، ویتامین C، و زینک همراه با رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدان، میتواند به بدن کمک کند تا سویههای پرخطر را قبل از ایجاد آسیب جدی، مهار کند.
جمعبندی: نترسید، اما آگاه باشید
در نهایت، باید دانست که داشتن زگیل تناسلی خطرناک به معنای ابتلا به سرطان نیست؛ بلکه به معنای نیاز به مراقبت و پیگیری دقیقتر است. با انجام به موقع تستهای غربالگری و واکسیناسیون، میتوان خطرات ناشی از این ویروس را به نزدیک صفر رساند. اگر ضایعهای مشاهده کردید یا نگران سلامت جنسی خود هستید، به جای خوددرمانی یا جستجوهای نگرانکننده در فضای مجازی، به متخصص مراجعه کنید تا خیالتان از بابت نوع ویروس راحت شود.
