علل و درمان سوزش ادرار یا دیزوری چیست؟

سوزش ادرار یا دیزوری احساس درد، سوزش، یا ناراحتی در هنگام ادرار کردن می باشد. با اینکه دیزوری غالبا بیانگر وجود عفونت مجاری ادراری است اما می تواند دلایل مختلفی داشته باشد.در این مقاله دکتر ولی پور جراح و متخصص کلیه علل و درمان سوزش بعد از ادرار را توضیح می دهد. 


دیزوری چیست؟

سوزش ادرار یا ادرار دردناک نیز به بیماری دیسوریا گفته می شود. دیزوری یا دیسوریا، علامت درد، ناراحتی یا سوزش هنگام ادرار است که در بین زنان بیشتر از مردان شایع است همچنین مردان مسن بیشتر از مردان جوان به آن مبتلا می شوند. احساس سوزش همراه با ادرار می تواند ناشی از عفونت (از جمله عفونت های مقاربتی یا STD مانند: کلامیدیا و سوزاک) و شرایط غیر عفونی باشد، اما بیشتر به دلیل عفونت باکتریایی دستگاه ادراری که مثانه را تحت تأثیر قرار می دهد ایجاد می شود.

غالباً با علائم دیگر عفونت ادراری (UTI) مانند دیزوری (ادرار دردناک) یا خون در ادرار، همراه است و در صورت وجود عفونت ممکن است بعد از مقاربت در خانم ها ایجاد شود. سوزش یا ادرار دردناک در دوران بارداری نیز نشانگر عفونت ادراری است.

درمان زگیل تناسلی

علت سوزش ادرار

افراد مبتلا به دیزوری همواره باید جهت معاینه و تشخیص به یک پزشک مراجعه کنند. سوزش ادرار یا دیزوری شایع بوده و علت درصد قابل توجهی از مراجعات به پزشک عمومی می باشد. علائم سوزش ادرار یا دیزوری در زنان مخصوصا خانم های جوان و فعال از نظر جنسی متداول تر می باشند. اکثر اوقات، دلیل سوزش ادرار یا دیزوری بخاطر یک عفونت ساده مجاری ادرار می باشد اما با این وجود، جهت تشخیص مناسب یک معاینه کامل توسط پزشک مخصوصا در صورت عود علائم مناسب می باشد. شاید این سوال برای شما پیش بیاید که دلیل سوزش ادرار چیست؟ ما در ادامه به برخی از دلایل شایع ادرار دردناک پرداخته ایم لطفا با ماهمراه باشید .

عفونت ها

عفونت ادراری (UTI) یکی از دلایل اصلی ادرار دردناک است. عفونت ها می توانند در هر قسمت از مجاری ادراری از جمله:

  • کلیه ها
  • مجرای ادرار (لوله هایی که ادرار را از کلیه ها به مثانه منتقل می کنند)
  • مثانه
  • مجرای ادراری یا میزراه (لوله ای از مثانه که ادرار را از بدن خارج می کند)
  • عفونت ادراری اغلب در اثر باکتری هایی که از طریق مجرای ادرار وارد میزراه می شوند، ایجاد می شود.

عواملی که می توانند شانس شما در ایجاد عفونت ادراری را افزایش دهند عبارت اند از:

  • زن بودن
  • دیابت
  • سن پیشرفته
  • پروستات بزرگ شده
  • سنگ کلیه
  • بارداری
  • وجود سوند ادرار در محل
عفونت ادراری

علاوه بر ادرار دردناک، علائم دیگر عفونت ادراری عبارتند از:

  • تب
  • تکرر ادرار 
  • ادرار بدبو
  • درد پهلو
  • ادرار دردناک

بعضی اوقات ادرار دردناک می تواند مربوط به عفونت های واژن باشد، با عفونت واژن باید انتظار تغییراتی در ترشحات واژن و بو داشته باشید.

عفونت های مقاربتی نیز می توانند باعث ادرار دردناک و سوزش ادرار در مردان شوند که شامل:

  • تب خال تناسلی
  • کلامیدیا
  • سوزاک

علاوه بر ادرار دردناک و سوزش ادرار در زنان، عفونت های مقاربتی همچنین می توانند علائمی مانند:

  • خارش
  • سوزش
  • تاول یا زخم برای تبخال دستگاه تناسلی
  • ترشحات غیر طبیعی

التهاب و سوزش

یکی دیگر از علل سوزش در ادرار می تواند مربوط به التهاب یا سوزش مجاری ادراری یا ناحیه تناسلی باشد که منجر به علائم ادرار دردناک می شود.

علاوه بر عفونت ها، دلایل دیگری که باعث التهاب و سوزش ادرار در مردان و  زنان در این ناحیه می شوند عبارتند از:

  • سنگ در مجاری ادراری
  • تحریک مجرای ادرار از فعالیت جنسی
  • سیستیت بینابینی یا بیماری ناشی از التهاب مثانه
  • تغییرات واژینال مربوط به یائسگی
  • فعالیت هایی مانند اسب سواری یا دوچرخه سواری
  • حساسیت واژن یا سوزش واژن مربوط به استفاده از صابون های معطر یا حمام حباب، دستمال توالت یا سایر محصولات مانند دوش یا اسپرم کش ها
  • عوارض جانبی برخی داروها، مکمل ها و داروهای خاص
  • تومور در مجاری ادراری
سوزش ادرار

چه چیزی سبب سوزش ادرار یا دیزوری می شود؟

عفونت مجاری ادرار (میزراه، مثانه یا کلیه ها) شایع ترین علت دیزوری می باشد. شایع ترین انواع عفونت ها سیستیت (عفونت مثانه)، پیلونفریت (عفونت کلیوی)، پروستاتیت (عفونت پروستات) و اورتریت (عفونت لوله ای به نام میزراه که ادرار را از مثانه به بیرون از بدن تخلیه می کند) می باشند.

بیماری های منتقله از راه جنسی هم می توانند علائم سوزش ادرار یا دیزوری را ایجاد کنند. دیگر علل و دلایل سوزش ادرار یا دیزوری شامل موارد زیر می شوند:

  • تروما: آسیب یا تحریک ناحیه ای ناشی از جایگذاری کاتتر (سوند) یا تماس جنسی
  • ناهنجاری های شکلی یا انسداد های آناتومیکی ناشی از بزرگ شدن پروستات یا تنگی میزراه
  • درد ناشی از ضایعات خارجی بر روی ناحیه تناسلی: هنگامی که ادرار به این ضایعات برخورد می کند درد ایجاد می شود.
  • واکنش یا تحریک خارجی: دوش واژینال (شستن ناحیه تناسلی) مکرر یا استعمال محصولات حساسیت زا یا محرک
  • هورمونی: تاثیرات پس یائسگی مانند خشکی واژن
  • شرایط نورولوژیک: هر گونه شرایط عصبی که سبب مشکل در خالی شدن مثانه می شود.
  • سرطان: سرطان میزراه، مثانه، پروستات، واژن یا مهبل و آلت تناسلی مردانه
  • بیماری های پزشکی: دیابت ملیتوس یا دیگر بیماری های مزمن که سبب سرکوب سیستم ایمنی بدن می شوند.

سوزش ادرار یا دیزوری چگونه تشخیص داده می شود؟

در ابتدا، پزشک سابقه پزشکی فرد را بررسی می کند. این کار شامل پرسیدن چند سوال از فرد در ارتباط با سلامت عمومی و دفعات قبلی دیزوری می شود. اطلاعات در ارتباط با تعداد دفعات ادرار، رابطه جنسی و سابقه اجتماعی فرد نیز در این سوالات پرسیده خواهند شد. گستردگی معاینه جسمانی به وسعت برخی موارد در اطلاعات موجود در سابقه فرد بستگی خواهد داشت. معاینه معمولا شامل یک معاینه شکمی، اغلب یک معاینه قسمت های خارجی دستگاه تناسلی و معاینه مخصوص به زنان خواهد شد.

یک نمونه ادرار از فرد گرفته می شود و  بر روی آن یک آزمایش به روش دیپ استیک (dipstick) در مطب انجام شده و اطلاعات بیشتری در ارتباط با علت سوزش ادرار یا دیزوری به دست خواهد آمد. برای بررسی علت سوزش ادراری مردانه نیاز به معاینه آلت توسط پزشک است.

آزمون بررسی عملکرد کلیه

این قبیل آزمایش ها که به روش dipstick انجام می شوند می توانند بیانگر حضور باکتری و خون (دو مورد شایع در بیماران مبتلا به عفونت مجاری ادرار) در ادرار باشند. سپس نمونه ادرار به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد تا در زیر میکروسکوپ آزمایش شده و حضور خون یا گلبول های سفید در ادرار تایید شود. یک آزمایش کشت ادرار نیز جهت اطلاع از رشد باکتری انجام می شود. این آزمایش هم می تواند وجود باکتری را تایید کرده و هم قادر به شناسایی نوع دقیق باکتری ایجاد کننده عفونت باشد.


درمان سوزش ادرار یا دیزوری چیست؟

شایع ترین علت دیزوری عفونت مجاری ادرار است. این عفونت ها با مصرف آنتی بیوتیک درمان می شوند. آنتی بیوتیک ها عفونت ادراری، پروستاتیت باکتریایی و برخی عفونت های مقاربتی را درمان می کنند همچنین  پزشک بسته به الگوی حاضر عفونت مجاری ادرار در جامعه، داروی بهینه را تجویز خواهد کرد. ممکن است پزشک برای آرام کردن مثانه تحریک شده به شما دارو بدهد. داروهای مورد استفاده برای درمان شامل: داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، پلی سولفات پنتوزان پلی سولفات (المیرون) و استامینوفن (تیلنول) با کدئین است.

ادرار دردناک ناشی از عفونت باکتریایی، معمولاً بعد از شروع مصرف دارو، خیلی سریع بهبود می یابد، فراموش نکنید که همیشه داروها را دقیقاً مطابق تجویز پزشک برای رسیدن به بهترین نتیجه مصرف کنید. درد همراه با سیستیت بینابینی ممکن است برای درمان چالش برانگیزتر باشد. نتایج حاصل از دارو درمانی ممکن است کندتر باشد و نیازمند آن است که داروهای خود را تا قبل از اینکه احساس کنید بهتر شده اید مصرف کنید، مصرف دارو ها ممکن است تا چهار ماه ادامه داشته باشد.

برای سوزش ادرار چه باید کرد؟

در صورتی که کشت ادرار بیانگر وجود باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک های اولیه باشد، پزشک ممکن است پس از دیدن نتایج آزمایش کشت ادرار داروهای تجویز شده را تغییر دهد. در صورتی که علت سوزش ادرار عفونی نباشد، پزشک می تواند آزمایش ها و درمان های بیشتری را درخواست دهد. سپس بر اساس صلاحدید پزشک، قرص برای درمان سوزش ادرار یا روش های دیگر برای درمان تجویز خواهد شد.


درمان های خانگی سوزش ادرار چیست؟

دیزوری معمولا نیازمند یک معاینه توسط پزشک می باشد و درمان آن نباید بدون نظارت پزشکی انجام شود ولی شما می توانید آب بیشتری برای رفع سوزش ادرار خود استفاده کنید و مصرف ویتامین c خود را بیشتر کنید.


داروهای استفاده شده برای سوزش ادرار یا دیزوری چیست؟

پزشک بسته به شرایط بیمار بهترین داروی سوزش ادرار را تجویز خواهد کرد. در صورتی که علت سوزش ادرار یا دیزوری یک عفونت باشد، پزشک برای بیمار آنتی بیوتیک تجویز خواهد کرد. بیمار حتی در صورت داشتن احساس بهبودی باید تمام دوره دارویی خود را مصرف کند. دارو های مسکن معمولا به صورت مسکن های عمومی یا محصولات خاص جهت تسکین درد در مجاری ادرار داده خواهد شد. پیروی از دستورالعمل های مصرف این داروها ضروری می باشد.

دل درد

ملاقات با یک پزشک جهت درمان دیزوری

پس از بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی، پزشک می تواند چند تست آزمایشگاهی را جهت تشخیص علت علائم دیزوری درخواست دهد و پس از آن فرد می تواند درمان را شروع کند.

جهت تعیین علت دیزوری پزشک می تواند موارد زیر را در ارتباط با ادرار دردناک فرد سوال کند:

  • ناگهانی یا تدریجی بودن
  • تعداد دفعات رخداد آن (یک یا چند بار)
  • احساس درد در شروع ادرار

همچنین پزشک می تواند از وجود علائمی از جمله موارد زیر همراه با ادرار دردناک از فرد سوال پرسد:

  • تب
  • تخلیه شدن غیرطبیعی ادرار
  • درد پهلو

پزشک ممکن است خواهان دانستن وجود یا عدم وجود تغییراتی از جمله موارد زیر در جریان ادرار فرد باشد:

  • چکه کردن
  • سختی در شروع جریان ادرار
  • افزایش تعداد دفعات ادرار یا نیاز به ادرار کردن

پزشک می تواند درباره تغییراتی همراه با ادرار درناک سوال کند. این تغییرات شامل موارد زیر می شوند:

  • رنگ
  • حجم
  • وجود خون در ادرار
  • وجود چرک در ادرار
  • وجود حباب یا کف در ادرار

پاسخ به این سوال ها اطلاعاتی را جهت تعیین علت دیزوری در اختیار پزشک قرار می دهد. احتمالا فرد جهت تایید تشخیص به آزمایش ادرار یا دیگر تست ها نیاز خواهد داشت.

آزمایش ادرار

چگونه می توان از دیزوری پیشگیری کرد؟

نوشیدن مقدار زیاد مایعات، ادرار کردن قبل از خواب و بعد از رابطه جنسی، عدم نگه داشتن ادرار به مدت طولانی و بهداشت خوب می توانند احتمال ایجاد عفونت مجاری ادرار را کاهش دهند. باید توجه داشت که این موارد تنها راهنمایی هایی مفید هستند و پیشگیری از ابتلا به سوزش مجرای ادار مردان را تضمین نخواهند کرد. در صورتی که فرد به دیزوری ابتلا داشته باشد باید از اعمال هرگونه مواد محرک بر روی قسمت خارجی ناحیه تناسلی خود اجتناب کند.

  • برای کمک به تسکین درد یا سوزش ادرار، تغییراتی وجود دارد که می توانید در سبک زندگی خود ایجاد کنید.
  • از کاندوم در طی فعالیت‌های جنسی استفاده کنید تا خود را از بیماری های جنسی ایمن نگاه دارید.
  • رژیم غذایی خود را اصلاح کنید و غذا و نوشیدنی‌ هایی که مثانه را تحریک می‌کنند، را از رژیم غذایی خود حذف کنید.

برخی غذاها مثانه شما را تحریک می کنند، بعضی از این مواد تحریک کننده شامل:

  • الکل
  • کافئین
  • غذاهای پرادویه
  • مرکبات و آب میوه ها
  • محصولات گوجه فرنگی
  • شیرین کننده های مصنوعی

هستند که باید از مصرف آن ها جلوگیری کرد، همچنین باید از مصرف غذاهای بسیار اسیدی جلوگیری کنید تا مثانه شما بهبود یابد. سعی کنید چند هفته در حالی که معالجه پزشکی دریافت می کنید، با رژیم غذایی سالم همراه باشید.

دکتر ولی پور، متخصص اورولوژی در سعادت آباد

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

ثبت سوال جدید غیرفعال می‌باشد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر علي جمعه ۱۰ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 179 مشاهده پرسش
    سوزش لوله ادار هم هنگام ادار و هم بعد از ادار تا حداقل تا يك ساعت بعد از ادار سوزش
    ودفعات ادرار من زياد شده
    رنگ ادار معمولي همان زرد
    سن من ٤٧ سال
    تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور جمعه ۱۰ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بدین و آزمایش ادرار و کشت ادرار 

  • تصویر کاربر رضا یکشنبه ۵ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 156 مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر من ۱ ماه پیش تی یو ال کردم که دکتر یه فتر دابل جی تو حالبم جا کرده بود بعدش ۱هفته پیش رفتم و با بیهوشی فنر رو خارج کردن الان هر از گاهی نوک التم یه حالت سوزش و خارش داره پیشنهاد شما چیه. مرسی
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۵ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بده و آزمایش ادرار و کشت ادرار 

  • تصویر کاربر فاطمه یکشنبه ۵ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 169 مشاهده پرسش
    سلام من 26 سالمه متاهل هستمسه ماه هستش كه سوزش دارممتخصص زنان مراجعه كردم و ازمايش ادرار هم دادم هردو سالم بود و هيچ مشكلي نبود زماني كه قرص فنازوپريدين استفاده ميكنم بهتر هستم اما وقتي استفاده نكنم دوباره سوزشم شروع ميشه و وقتي با اب شست و شو انجام ميدم يا زياد سرپا وايميستم و فعاليت دارم و سرما باعث ميشه سوزش شروع بشه يا بدتر بشه و در اين مدت رابطه هم نداشتم خواهش ميكنم راهنمايي بفرماييد
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۵ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بدین 

  • تصویر کاربر حسن یکشنبه ۵ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 149 مشاهده پرسش
    پهلوسمت راست درد دارم درحدی که چندساعت سخت ردمیکنم و ادرار هم زمانی انجام میدم اخر ادرار سوزشی در سر الت دارم بعد ادرار چندثانیه ردبشه دوباره احساس ادرارمیکنم یعنی دوبارپشت سرهم بار دوم درحدخیلی کم یاقطره
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور یکشنبه ۵ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بده و آزمایش ادرار و کشت ادرار 

  • تصویر کاربر سعیده دوشنبه ۶ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 167 مشاهده پرسش
    سلام.خداقوت
    بنده از16مهر که آخرین رابطه فیزیکی با همسرم داشتم تا امروز، هنگام ادرار سوزش دارم و تکرر ادرار پیدا کردم درحالیکه قبلا فقط دوبار در روز نیاز به سرویس بهداشتی رفتن داشتم. تا یک هفته خون هم بعد ادرار مشاهده میکردم.
    بتازگی سرگیجه و تهوع و درد شدیدی در پهلو و تمام استخوان های بدنم دارم.
    چون اوایل ازدواجمونه تقریبا هرروز رابطه داریم البته فقط یک هفته در ماه همو می بینیم.
    ممکنه باردار باشم یا عفونته؟
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور دوشنبه ۶ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بدین و آزمایش ادرار و کشت ادرار 

  • تصویر کاربر سپیده سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 169 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر وقتتون به خیر
    من 35 سالمه 16ساله که ازدواج کردم والان بار دوممه که دچار سوزش ادرار شدم واین بعد 10 سال میشه ولی این دفعه هم زمان با دردای نزدیک قاعدگی شده میخوام بدونم آیا این سوزش میتونه از علائم دردای قبل قاعدگی باشه یا
    ممنونم از شما
    باتشکر
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      فعلا سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بده و بعد اتمام قاعدگی آزمایش ادرار و کشت ادرار انجام بدین 

  • تصویر کاربر روبی سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 166 مشاهده پرسش
    سلام. من در طول سال چندین بار دچار سوزش ادرار میشوم. تقریبا بعد از هربار مقاربت و غیر از آن هم گاها سوزش دارم و ادرارم بخصوص در صبح بوی نامطبوع عفونت میده. آزمایش و سونو هم چیز خاصی نشون نمیده
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      اگر در آزمایش ادرار و کشت ادرار عفونت ندارید آب زیاد بخورید

  • تصویر کاربر مینو سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 176 مشاهده پرسش
    سلام آقای دکترمن به مدت یک ساله که سوزش ادراردارم وقتی دارومصرف میکنم بهترم ولی تموم که میشه مشکل من دوباره شروع میشه.واینکه مصرف مایعاتم بالاست.اگه فعالیت زیادکنم عرق هم زیادکنم بازم سوزش ادرارمیگیرم میشه بگین علت چیه؟
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      چه داروهایی سوزش ادرار رو کم میکنه؟

  • تصویر کاربر سعید سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 167 مشاهده پرسش
    با سلام و خسته نباشید.آقای دکتر من الان دوروزه علاوه بر سوزش ادرار بعد از اتمام ادارار چند قطره خون نیز خارج میشود.ممنون میشم اگه راهنمایی کنید
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سونوگرافی از نظر کلیه ها مثانه و تعیین حجم باقیمانده ادراری انجام بدین و آزمایش ادرار و کشت ادرار 

  • تصویر کاربر ساینا سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش) تعداد بازدید: 170 مشاهده پرسش
    تقریبا یک ماه است که در پهلوی سمت راست درد شدیدی دارم پس از آزمایش و سونوگرافی مشخص شد که هترونفروز ۱ و عفونت دارم دارو گرفتم و آزمایش مجدد دادم آزمایش جدید نرمال بود اما درد در پهلو که جدیدا همراه با درد در لگن و پاها و تهوع همراه است را دارم
    1. تصویر کاربر دکتر رضا ولی پور سه شنبه ۷ آبان ۹۸( 3 سال پیش)

      سی تی اسکن شکم و لگن اسپیرال بدون تزریق با کاتهای ظریف ۲_۳میلیمتری انجام بدین

درحال دریافت اطلاعات