دکتر ولی پور
متخصص کلیه

علل و درمان سوزش ادرار یا دیزوری چیست؟

در این مقاله دکتر ولی پور جراح و متخصص کلیه علل و درمان سوزش ادرار را توضیح می دهد. 


سوزش ادرار یا دیزوری احساس درد، سوزش، یا ناراحتی در هنگام ادرار کردن می باشد. با اینکه دیزوری غالبا بیانگر وجود عفونت مجاری ادراری است اما می تواند دلایل مختلفی داشته باشد.

افراد مبتلا به دیزوری همواره باید جهت معاینه و تشخیص به یک پزشک مراجعه کنند. سوزش ادرار یا دیزوری شایع بوده و علت درصد قابل توجهی از مراجعات به پزشک عمومی می باشد. علائم سوزش ادرار یا دیزوری در زنان مخصوصا خانم های جوان و فعال از نظر جنسی متداول تر می باشند.

اکثر اوقات، سوزش ادرار یا دیزوری توسط یک عفونت ساده مجاری ادرار به وجود می آید اما با این وجود، جهت تشخیص مناسب یک معاینه کامل توسط پزشک مخصوصا در صورت عود علائم مناسب می باشد.

درمان زگیل تناسلی

چه چیزی سبب سوزش ادرار یا دیزوری می شود؟

عفونت مجاری ادرار (میزراه، مثانه یا کلیه ها) شایع ترین علت دیزوری می باشد. شایع ترین انواع عفونت ها سیستیت (عفونت مثانه)، پیلونفریت (عفونت کلیوی)، پروستاتیت (عفونت پروستات) و اورتریت (عفونت لوله ای به نام میزراه که ادرار را از مثانه به بیرون از بدن تخلیه می کند) می باشند.

بیماری های منتقله از راه جنسی هم می توانند علائم سوزش ادرار یا دیزوری را ایجاد کنند. دیگر علل سوزش ادرار یا دیزوری شامل موارد زیر می شوند:

  • تروما: آسیب یا تحریک ناحیه ای ناشی از جایگذاری کاتتر (سوند) یا تماس جنسی
  • ناهنجاری های شکلی یا انسداد های آناتومیکی ناشی از بزرگ شدن پروستات یا تنگی میزراه
  • درد ناشی از ضایعات خارجی بر روی ناحیه تناسلی: هنگامی که ادرار به این ضایعات برخورد می کند درد ایجاد می شود.
  • واکنش یا تحریک خارجی: دوش واژینال (شستن ناحیه تناسلی) مکرر یا استعمال محصولات حساسیت زا یا محرک
  • هورمونی: تاثیرات پس یائسگی مانند خشکی واژن
  • شرایط نورولوژیک: هر گونه شرایط عصبی که سبب مشکل در خالی شدن مثانه می شود.
  • سرطان: سرطان میزراه، مثانه، پروستات، واژن یا مهبل و آلت تناسلی مردانه
  • بیماری های پزشکی: دیابت ملیتوس یا دیگر بیماری های مزمن که سبب سرکوب سیستم ایمنی بدن می شوند.

سوزش ادرار یا دیزوری چگونه تشخیص داده می شود؟

در ابتدا، پزشک سابقه پزشکی فرد را بررسی می کند. این کار شامل پرسیدن چند سوال از فرد در ارتباط با سلامت عمومی و دفعات قبلی دیزوری می شود. اطلاعات در ارتباط با تعداد دفعات ادرار، رابطه جنسی و سابقه اجتماعی فرد نیز در این سوالات پرسیده خواهند شد.

گستردگی معاینه جسمانی به وسعت برخی موارد در اطلاعات موجود در سابقه فرد بستگی خواهد داشت. معاینه معمولا شامل یک معاینه شکمی، اغلب یک معاینه قسمت های خارجی دستگاه تناسلی و معاینه مخصوص به زنان خواهد شد.

یک نمونه ادرار از فرد گرفته می شود و  بر روی آن یک آزمایش به روش دیپ استیک (dipstick) در مطب انجام شده و اطلاعات بیشتری در ارتباط با علت سوزش ادرار یا دیزوری به دست خواهد آمد.

آزمون بررسی عملکرد کلیه

این قبیل آزمایش ها که به روش dipstick انجام می شوند می توانند بیانگر حضور باکتری و خون (دو مورد شایع در بیماران مبتلا به عفونت مجاری ادرار) در ادرار باشند.

سپس نمونه ادرار به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد تا در زیر میکروسکوپ آزمایش شده و حضور خون یا گلبول های سفید در ادرار تایید شود. یک آزمایش کشت ادرار نیز جهت اطلاع از رشد باکتری انجام می شود. این آزمایش هم می تواند وجود باکتری را تایید کرده و هم قادر به شناسایی نوع دقیق باکتری ایجاد کننده عفونت باشد.

درمان سوزش ادرار یا دیزوری چیست؟

شایع ترین علت دیزوری عفونت مجاری ادرار است. این عفونت ها با مصرف آنتی بیوتیک درمان می شوند. پزشک بسته به الگوی حاضر عفونت مجاری ادرار در جامعه داروی بهینه را تجویز خواهد کرد.

در صورتی که کشت ادرار بیانگر وجود باکتری های مقاوم به آنتی بیوتیک های اولیه باشد، پزشک ممکن است پس از دیدن نتایج آزمایش کشت ادرار داروهای تجویز شده را تغییر دهد. در صورتی که علت سوزش ادرار عفونی نباشد، پزشک می تواند آزمایش ها و درمان های بیشتری را درخواست دهد.

درمان های خانگی سوزش ادرار چیست؟

دیزوری معمولا نیازمند یک معاینه توسط پزشک می باشد و درمان آن نباید بدون نظارت پزشکی انجام شود.

داروهای استفاده شده برای سوزش ادرار یا دیزوری چیست؟

پزشک بسته به شرایط بیمار بهترین دارو را تجویز خواهد کرد.

در صورتی که علت سوزش ادرار یا دیزوری یک عفونت باشد، پزشک برای بیمار آنتی بیوتیک تجویز خواهد کرد. بیمار حتی در صورت داشتن احساس بهبودی باید تمام دوره دارویی خود را مصرف کند.

داروهای مسکن معمولا به صورت مسکن های عمومی یا محصولات خاص جهت تسکین درد در مجاری ادرار داده خواهد شد. پیروی از دستورالعمل های مصرف این داروها ضروری می باشد.

ملاقات با یک پزشک جهت درمان دیزوری

پس از بررسی سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی، پزشک می تواند چند تست آزمایشگاهی را جهت تشخیص علت علائم دیزوری درخواست دهد و پس از آن فرد می تواند درمان را شروع کند.

جهت تعیین علت دیزوری پزشک می تواند موارد زیر را در ارتباط با ادرار دردناک فرد سوال کند:

  • ناگهانی یا تدریجی بودن
  • تعداد دفعات رخداد آن (یک یا چند بار)
  • احساس درد در شروع ادرار

دل درد

همچنین پزشک می تواند از وجود علائمی از جمله موارد زیر همراه با ادرار دردناک از فرد سوال پرسد:

  • تب
  • تخلیه شدن غیرطبیعی ادرار
  • درد پهلو

پزشک ممکن است خواهان دانستن وجود یا عدم وجود تغییراتی از جمله موارد زیر در جریان ادرار فرد باشد:

  • چکه کردن
  • سختی در شروع جریان ادرار
  • افزایش تعداد دفعات ادرار یا نیاز به ادرار کردن

پزشک می تواند درباره تغییراتی همراه با ادرار درناک سوال کند. این تغییرات شامل موارد زیر می شوند:

  • رنگ
  • حجم
  • وجود خون در ادرار
  • وجود چرک در ادرار
  • وجود حباب یا کف در ادرار

پاسخ به این سوال ها اطلاعاتی را جهت تعیین علت دیزوری در اختیار پزشک قرار می دهد. احتمالا فرد جهت تایید تشخیص به آزمایش ادرار یا دیگر تست ها نیاز خواهد داشت.

چگونه می توان از دیزوری پیشگیری کرد؟

نوشیدن مقدار زیاد مایعات، ادرار کردن قبل از خواب و بعد از رابطه جنسی، عدم نگه داشتن ادرار به مدت طولانی و بهداشت خوب می توانند احتمال ایجاد عفونت مجاری ادرار را کاهش دهند.

باید توجه داشت که این موارد تنها راهنمایی هایی مفید هستند و پیشگیری از ابتلا را تضمین نخواهند کرد. در صورتی که فرد به دیزوری ابتلا داشته باشد باید از اعمال هرگونه مواد محرک بر روی قسمت خارجی ناحیه تناسلی خود اجتناب کند.

دکتر ولی پور، جراح و متخصص کلیه و اورولوژی

رزرو وقت

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.