عوارض عمل پروستات: بی‌اختیاری ادرار و اختلال نعوظ + مراقبت بعد از جراحی

بسیاری از مردانی که قرار است پروستاتشان عمل شود یا تازه عمل کرده‌اند، یک نگرانی مشترک دارند: «بعد از عمل چه بلایی سر ادرار و توان جنسی‌ام می‌آید؟» در این مقاله از سایت دکتر ولی‌پور، جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری، صادقانه و مرحله‌به‌مرحله به مهم‌ترین عوارض عمل پروستات — به‌ویژه بی‌اختیاری ادرار و اختلال نعوظ — و اینکه هرکدام چقدر طول می‌کشند و چه می‌شود کرد، می‌پردازیم.

عوارض عمل پروستات چیست و آیا همه دچار آن می‌شوند؟

پاسخ ساده نیست و به نوع جراحی بستگی دارد. عمل پروستات یکی از این دو حالت است: جراحی برای بزرگی خوش‌خیم پروستات (مثل TURP یا عمل لیزری) و جراحی برای سرطان پروستات (پروستاتکتومی رادیکال). شدت و نوع عوارض در این دو کاملاً فرق دارد؛ جدول زیر تصویر کلی را نشان می‌دهد:

نکته‌ی مهم این است که بیشتر این عوارض موقت‌اند و با گذر زمان و مراقبت درست بهتر می‌شوند؛ تنها بخش کوچکی از بیماران با عارضه‌ی ماندگار روبه‌رو می‌شوند.

بی‌اختیاری ادرار بعد از عمل پروستات چقدر طول می‌کشد؟

بعد از برداشتن سوند، ممکن است کنترل کامل ادرار بلافاصله برنگردد و فرد با نشت ادرار — به‌خصوص هنگام سرفه، خنده یا بلندشدن — روبه‌رو شود. این وضعیت در بیشتر مردان موقتی است و طی چند هفته تا چند ماه بهتر می‌شود؛ بخش زیادی از بیماران طی حدود یک سال کنترل خود را بازمی‌یابند. مهم‌ترین کاری که خودتان می‌توانید بکنید، انجام منظم ورزش‌های کگل (تقویت عضلات کف لگن) است که به بازگشت سریع‌تر کنترل ادرار کمک می‌کند.

اختلال نعوظ بعد از عمل پروستات: آیا توان جنسی برمی‌گردد؟

اختلال نعوظ یکی از نگرانی‌های اصلی است، به‌ویژه بعد از جراحی سرطان پروستات. اینکه نعوظ برگردد یا نه، بیش از همه به این بستگی دارد که آیا حین جراحی اعصاب کنارِ پروستات حفظ شده‌اند یا نه. در بسیاری از مردان، توان نعوظ به‌تدریج و در طول چند ماه تا حدود دو سال بهتر می‌شود. روش‌های مؤثری هم برای کمک وجود دارد — از داروهای خوراکی گرفته تا سایر درمان‌ها — که پزشک بسته به شرایط انتخاب می‌کند. مهم است بدانید بازگشت توان جنسی معمولاً یک روند تدریجی است، نه یک اتفاق ناگهانی.

سوزش و خون در ادرار بعد از عمل طبیعی است؟

بله، در هفته‌های اول پس از عمل بزرگی پروستات، سوزش هنگام ادرار، احساس فوریت و کمی خون در ادرار می‌تواند طبیعی باشد، چون محل جراحی در حال ترمیم است. نوشیدن آب کافی به تمیزشدن مجاری کمک می‌کند. اما اگر خونریزی شدید شد، لخته‌ی خون دیدید یا ادرارتان کاملاً قطع شد، این دیگر طبیعی نیست و باید فوری اقدام کنید (بخش علائم هشدار را ببینید).

انزال پس‌رونده و باروری بعد از عمل پروستات

یکی از شایع‌ترین تغییرات پس از عمل بزرگی پروستات، «انزال پس‌رونده» یا انزال خشک است؛ یعنی هنگام ارگاسم، مایع منی به‌جای خروج، به داخل مثانه برمی‌گردد. این حالت برای سلامتی خطرناک نیست، اما می‌تواند بر باروری اثر بگذارد. اگر سؤال اصلی شما درباره‌ی بچه‌دار شدن بعد از عمل است، به مقاله‌ی عمل پروستات و عقیم شدن مراجعه کنید که این موضوع را کامل توضیح داده است.

چه زمانی بعد از عمل باید فوری به پزشک مراجعه کنید؟

در دوره‌ی نقاهت، این نشانه‌ها اورژانسی‌اند و نباید منتظر بمانید:

• تب و لرز (نشانه‌ی احتمالی عفونت)
• خونریزی شدید یا خروج لخته‌های بزرگ خون از ادرار
• قطع کامل ادرار یا ناتوانی در ادرار کردن
• درد شدیدی که با مسکن معمولی کم نمی‌شود
• تورم یا درد شدید یک پا (که می‌تواند نشانه‌ی لخته باشد)

مراقبت‌های بعد از عمل پروستات برای کاهش عوارض

• روزانه آب کافی بنوشید تا مجاری ادراری تمیز بمانند.
• تا زمانی که پزشک اجازه می‌دهد، از بلندکردن اجسام سنگین و فعالیت شدید خودداری کنید.
• ورزش‌های کگل را برای بازگشت کنترل ادرار منظم انجام دهید.
• یبوست را جدی بگیرید؛ زور زدن به محل جراحی فشار می‌آورد.
• به جلسات پیگیری و آزمایش‌های بعد از عمل حتماً پایبند باشید.

برای آشنایی با روش‌های کم‌تهاجمی‌تر، مقاله‌ی عمل پروستات با لیزر و برای عوارض ویژه‌ی جراحی سرطان، جراحی سرطان پروستات بدخیم را ببینید.

پرسش‌های متداول درباره عوارض عمل پروستات

۱ – بی‌اختیاری ادرار بعد از عمل پروستات چند وقت طول می‌کشد؟

در بیشتر مردان موقتی است و طی چند هفته تا چند ماه بهتر می‌شود؛ بخش زیادی طی حدود یک سال کنترل کامل را بازمی‌یابند. ورزش کگل این روند را تسریع می‌کند.

۲ – آیا نعوظ بعد از عمل پروستات برمی‌گردد؟

در بسیاری از موارد بله، اما تدریجی و در طول چند ماه تا دو سال؛ نتیجه به حفظ اعصاب حین جراحی بستگی دارد و درمان‌های کمکی هم وجود دارد.

۳ – چرا بعد از عمل پروستات انزال کم یا خشک شده است؟

به‌دلیل «انزال پس‌رونده»؛ مایع منی به مثانه برمی‌گردد. برای سلامتی خطرناک نیست ولی می‌تواند بر باروری اثر بگذارد.

۴ – چند روز بعد از عمل، خون در ادرار طبیعی است؟

کمی خون و سوزش در هفته‌های اول طبیعی است، اما خونریزی شدید، لخته یا قطع ادرار طبیعی نیست و نیاز به مراجعه‌ی فوری دارد.

۵ – برای تقویت کنترل ادرار بعد از عمل چه کنیم؟

ورزش منظم عضلات کف لگن (کگل)، نوشیدن آب کافی، پرهیز از یبوست و فعالیت سنگین، و پیگیری منظم با پزشک.

درباره‌ی نویسنده: دکتر رضا ولی‌پور، نفر اول کشوری بورد تخصصی ارولوژی و دارای فلوشیپ اندویورولوژی و یورولاپاراسکوپی، در زمینه‌ی جراحی‌های پروستات و مجاری ادراری فعالیت دارد.

منابع: NHS – TURP و NHS – Prostate cancer treatment

اگر پیش از عمل نگران عوارض هستید یا بعد از جراحی با مشکلی روبه‌رو شده‌اید، برای بررسی دقیق با مطب دکتر رضا ولی‌پور تماس بگیرید: ۰۲۱۵۳۲۴۳۳۳۳